DE DOOD, PHYSIOLOGISGH BESCHOUWD. 235 



de lioofdtrekkeD van dat beeld zamenstelde uit de beschrijving van 

 croup, hersenontsteking , moeijelijk tandenkrijgen enz. Neen, zulke 

 tafereelen, die den ouderdom voorstellen als eene vergadering van 

 ziekten en gebreken, van ligchamelijke en geestelijke ellende, zijn 

 tafereelen van den zieken ouderdom , niet van dien toestand , welken 

 wij moeten beschouwen als het natuurlijke, noodzakelijke eindperk 

 des menschelijken levens. Het is niet bij zoodanige oude lieden, in 

 wier organisme de gevolgen zich als 't ware op een hebben gehoopt 

 der schokken, die het, met of zonder eigene schuld, gedurende den 

 loop van een lang leven ondergaan heeft ; niet bij de zoodanigen , 

 die reeds op middelbaren leeftijd de kiemen met zich ronddroegen 

 van de kwalen , onder wier last hun ouderdom gebukt zou gaan , 

 dat men de trekken verzamelen moet , uit welke men zich een beeld 

 van dien leeftijd wil zamenstellen. Het is bij die grijsaards, die, 

 naar ligchaam en geest welgesteld, het laatste levenstijdperk inge- 

 treden , tot op het laatste toe zich in zulk eene mate van ligcha- 

 melijk en geestelijk welzijn mogen verheugen , dat het leven hun 

 niet alleen geen last wordt, maar, zij het ook op andere wijze en 

 in beperkter mate dan vroeger, eene bron blijft van genot. Men 

 zal zeggen, dat de voorbeelden van zulk een gelukkigen ouderdom 

 zeldzaam zijn en tot de uitzonderingen behooren. Het zij zoo, 

 maar zij bestaan. En minder zeldzaam zijn bovendien de voorbeelden 

 van een' ouderdom , die , ofschoon niet in die mate ontheven van 

 lasten en moeijelijkheden , dat wij bij het gezigt daarop het buffon 

 zouden kunnen toestemmen, wanneer hij op zeventigjarigen leeftijd 

 durfde beweren, "dat de ouderdom een vooroordeel is," ons toch 

 evenmin regt geven om het een ouden dichter na te zeggen : "dat 

 de ouderdom zelf eene ziekte is." 



Vatten wij nu in eenige korte trekken die eigenaardigheden van 

 den ouderdom zamen, die naar den regelmatigen loop der natuur 

 zich overal openbaren , en wier onregelmatige overdrijving het is , welke 

 de aan den ouderdom eigene ziekten veroorzaakt, die men ten on- 

 regte verondersteld heeft als tot het wezen van dien leeftijd te behooren. 



Wat vooreerst de verrigtingen van het organische leven aangaat, 

 dat zijn die verrigtingen van het organisme, waardoor het ligchaam 



