238 DE DOOD, PHYSIOLOGISGH BESCHOUWD. 



geest had opgeuomeii; cleze zijn liet, welke hij verwerkt, en waaraan 

 hij de nieuwe denkbeelden, die hij verkrijgt, tracht vast te knoopen. 

 Dit laatste is hem niet altijd even gemakkelijk, en natuurlijk eene 

 zekere voorliefde bezittende voor hetgeen sinds lang het eigendom zijner 

 ziel is geworden , wordt hij wantrouwend en niet zelden onbillijk ten 

 aanzien van hetgeen nieuw is of hem als nieuw voorkomt. Ten on- 

 regte echter houdt men het er voor, dat de ouderdom voor verdere 

 geestesontwikkeling onvatbaar zijn zoude, en ten hoogste zou moeten 

 teren op den vroeger verkregen voorraad. Dit is alleen dan het 

 geval, zoo de geest reeds vroeger de hebbelijkheid heeft verloren 

 van werkzaam te zijn. Die op dertigjarigen ouderdom het werk zijner 

 verstandelijke vorming steken laat , is op den ouderdom van veertig 

 jaren niet of slechts met de grootste moeite in staat den afgebroken 

 draad weer op te vatten. Maar wie met dat werk blijft voortgaan 

 en er in volhardt, die zal, zoo geen ziekelijke toestand het hem 

 belet, tot in hoogen ouderdom in staat blijven om nieuwe aanwin- 

 sten te stapelen op den reeds verkregen schat des geestes. Want, 

 mogen het opnemen en snel bevatten van nieuwe indrukken bij den 

 grijsaard verzwakt zijn, verdwenen zijn zij niet, en zijn vermogen 

 om denkbeelden te combineren, om gevolgen te trekken en te oor- 

 deelen, werkt, wel verre van verminderd te zijn, helderder, vrijer, 

 juister. Daartoe draagt bi.] , dat , gedeeltelijk ook ten gevolge van den 

 vertraagden bloedsomloop, de hartstogten bij den ouden van jaren 

 minder snel opgewekt worden en minder hevig zijn , en derhalve 

 minder in staat de rigtigheid van zijn oordeel te belemmeren. 



Uit al het aangevoerde blijkt duidelijk genoeg, dat de ouderdom 

 geenszins noodzakelijk verstoken is van de genietingen, die het leven 

 schenkt. Ofschoon het genot, dat meer of minder regtstreeks af- 

 hankelijk is van de werking der zintuigen, van zelf bij den grijsaard 

 naar die mate minder sterk en levendig zijn zal, zoo is hij daarvan 

 niet verstoken. "Gelijk hij," zegt ciceeo, l) "die op de voorste 

 rijen in den schouwburg gezeten is, door een talentvollen too- 

 neelspeler méér wordt vermaakt, — maar toch ook hij genoegen 



1) Be üenect. C. 14>. 



