DE DOOD, PUYSIOLOGISCH BESCHOUWD. 241 



teekens van den ouderdom openbaren. Yon walther neemt den dood 

 van de centraal deeleu des zenuwstelsels als de oorzaak van den al- 

 gemeenen dood aan, en gaat men na, welk een overwegenden invloed 

 de zenuwwerking uitoefent op alle overige verrigtingen, dan schijnt 

 dit gevoelen veel voor zich te hebben. 



Wij kunnen echter niet treden in een nader onderzoek dienaan- 

 gaande en haasten ons nu de verschijnselen van liet natuurlijk sterven 

 kortelij k te beschouwen. 



Het eigenlijke sterven wordt somtijds voorafgegaan door zekere 

 voorboden, die afhangen van de verminderende werking van het 

 orgaan , waarvan het sterven uitgaat , maar die toch bij den een en 

 den ander verschillen, waarom hier dan ook individuele eigenaar- 

 digheden in het spel moeten zijn. Somtijds zijn die voorboden van 

 dien aard , dat zij of door anderen waargenomen kunnen worden , of 

 de stervende ze beschrijven kan : een geheel veranderd uitzigt b. v. , 

 een plotseling ontstaand gevoel van verzwakking en ineenzinking, 

 en wat dies meer zij. In andere gevallen is de stervende geheel 

 buiten staat hetgeen hij gevoelt te beschrijven of met iets anders te 

 vergelijken; het vreemde en diep ingrijpende van de gewaarwording, 

 in verband met andere omstandigheden, ziine hooge jaren b. v., welke 

 hem natuurlijkerwijze aan het sterven doen denken, doen hem die 

 gewaarwording erkennen voor wat zij is, den voorbode van den dood. 

 Het eerste verschijnsel van het sterven der verrigtingen van het 

 ligchaam is meestal eene snelle afneming van de gevoeligheid der 

 zintuigen, in de eerste plaats van het gezigt; een der eerste teekenen 

 van den op handen zijnden dood is dus niet zelden het klagen over 

 duisternis en de begeerte om meer licht bij zich te hebben. Van 

 alle zintuigen blijft het gehoor het langst werkzaam. Tegelijk met 

 de werkdadigheid der zintuigen neemt ook die der spieren af, en 

 zinkt weldra in die mate, dat de houding des ligchaams niet meer 

 door den wil, maar door de M^etten der zwaarte bepaald wordt. 

 Daarom ligt de stervende nu stil op den rug, en zakt niet zel- 

 den naar het voeteneind der legerstede af Het slikken wordt 

 bezwaarlijk, en de drank, zoo deze nog wordt doorgezvvelgd, valt 

 met een hoorbaar geluid in den van zijn zamentrekkingsvermogen 



1857. 16 



