^42 DE DOOD, PHYSIOLOGISCH BESCHOUWD. 



beroofden slokdarm neder. Vroeger of later wordt bij dat alles de 

 ademhaling moeijelijk, rogchelend en afgebroken, de spraak belem- 

 merd en eindelijk onverstaanbaar. Gelijk bij het wegsterven der spier- 

 werkzaamheid de sterkere spieren nog altijd haar overwigt boven de 

 zwakkere doen gelden, en de ledematen zich dus in een meer of 

 min gebogen toestand bevinden, zoo zijn om diezelfde redenen ook 

 de oogleden half gesloten, en de oogbol wordt schuins naar boven 

 en naar binnen opgetrokken. De willekeurige beweging blijft door- 

 gaans in de handen het laatst bestaan ; een handdruk , als antwoord 

 op een toegesproken hartelijk woord, getuigt daarvan en van het 

 ongestoord blijven des bewustzijns, vaak nog bij volkomene onmagt 

 tot spreken of om eenig ander ligchaamsdeel te bewegen. Onwille- 

 keurige bewegingen worden in 't eene geval meer, in 't andere 

 minder waargenomen; 't meest, wanneer de hersenverrigtingen spoe- 

 dig ophouden ; in vele gevallen bepalen zij zich tot eene ligte beving 

 der lippen. Terwijl al deze verschijnselen zich achtereenvolgends of 

 gelijktijdig opdoen, w^ordt de pols snel, zwak, onregelmatig, tus- 

 scheupoozend; dikwijls schijnt hij verdwenen, doch telkens keert hij 

 na eenige oogenblikken terug. Die toestand van den pols is het 

 afdruksel van den toestand van het hart. De zamentrekkingeu toch 

 van dit orgaan worden al zwakker en ongeregelder, en naar die 

 mate vermindert ook de afstand, tot welken het hart het bloed ver- 

 mag voort te stuwen. Vandaar dat 't eerst die deelen, die het 

 verst van het hart af liggen, de voeten en handen, koud worden, 

 en die koude zich al meer en meer naar den kant van het hart 

 uitbreidt. Vandaar ook, dat de pols optreTct ^ gelijk men het noemt, 

 dat hij namelijk al hooger en hooger aan den arm moet wor- 

 den gezocht, omdat de werking van de hartslagen zich niet meer 

 tot de uiterste einden der slagaderen voortplant. Naar mate de 

 bloedsomloop in den omtrek des ligchaams ophoudt , zich in al kleiner 

 en kleiner kring terugtrekt en zich alzoo meer tot de inwendige 

 deelen bepaalt , wordt de huid kouder , bleek en zamengetrokken , 

 welk laatste vooral bij het aangezigt in 't oog loopt, dat daardoor 

 een eigenaardig ingevallen aanzien verkrijgt ; het oog verliest daarbij 

 zijn glans , het breekt^ zooals men het uitdrukt. Wat de verschijnselen 



