258 ÜE DOOD, PHYSIOLOGISCH BESCHOUWD. 



worden. Intussclien treft men bij het openen van de lijken van 

 hoogbejaarde en zelfs stokoude lieden vaak van dat alles niets aan, 

 waaruit men het besluit trekken mag en moet, dat die droogheid, 

 die verbeeningen en wat dies meer zij, geene standvastige eigen- 

 schappen van den ouderdom , maar slechts ziekelijke toestanden zijn. 

 Doch aan den anderen kant komt het mij voor, dat de noodzake- 

 lijke grond van den in den dood eindigende normalen achteruitgang 

 des ligchaams werkelijk moet gezocht worden in den invloed , wel- 

 ken de altijd voortgaande stofwisseling en voeding uitoefenen op de 

 weefsels des ligchaams, wanneer deze hun hoogsten trap van ontwik- 

 keling eenmaal bereikt hebben. Er kan hierover veel worden ge- 

 zegd; doch hetgeen wij van het innerlijke wezen van het voedings- 

 proces weten, is mijns inziens echter nog niet genoegzaam om ons 

 volkomen duidelijk te maken, hoe het komt, dat diezelfde verrig- 

 ting, welke tot dus ver de oorzaak was van de vooruitgaande ont- 

 wikkeling des ligchaams, dan, wanneer dat ligchaam zijne hoogst 

 mogelijke ontwikkeling bereikt heeft, de oorzaak van zijn terug- 

 gang, zijn verval worden kan. Wij zullen ons dan hier ook niet 

 in gissingen of veronderstellingen verdiepen , en liever een oogen- 

 blik stilstaan bij eene andere vraag, die met deze in het naauwst 

 verband staat. 



Die vraag is deze: zou het der wetenschap misschien kunnen ge- 

 lukken, het leven, zoo al niet altijd te doen voortduren, toch meer 

 onbepaald te verlengen , ver buiten de grenzen , binnen welke het, gelijk 

 wij vroeger zagen, besloten is? Eeeds van ouds meenden velen dat 

 dit zeer mogelijk was. Zoo bestonden volgens vele alchimisten de 

 heerlijke eigenschappen van den altijd met zooveel moeite en opof- 

 fering gezochten, maar nooit gevonden steen der wijzen niet alleen 

 dadrin , dat men daarmede de onedele metalen in zilver en goud 

 kon veranderen , maar ook dat men er het leven des menschen 

 mede verlengen kon, zelfs tot een onbepaalden tijd. Daarnaar strek- 

 ten zich ook de werkzaamheden van de leden der broederschap van 

 het E/Ozenkruis uit, niet minder dan naar de transmutatie der me- 

 talen en de hervorming der kerk; ja soms beweerden zij, dat wer- 

 kelijk eenige hunner medebroeders door hunne wetenschap hun leven 



