260 DE DOOD, PHYSIOLOGISCH BESCHOUWD. 



ringen, die daarin te voorschijn worden geroepen, en op welke wijze 

 deze laatste het gestel sloopen en langs een korteren of langeren 

 weg zijne vernietiging te gemoet voeren, — de eerste stap van het 

 leven tot den dood geschiedt altijd daardoor, dat een der reeds 

 meer genoemde levensverrigtingen , de bloedsomloop, de ademhaling, 

 of de hersenwerking ten laatste ophoudt werkzaam te zijn, — waarop 

 dan, krachtens het naauw verband tusschen die verrigtingen , het 

 ophouden ook van deze, en dus de dood, onvermijdelijk volgt. Wij 

 nemen dientengevolge, met bichat, die het eerst deze drieledige 

 oorzaak van den tegennatuurlijken dood in een helder licht heeft 

 gesteld , een dood aan , die van het hart uitgaat , een anderen , die 

 hare oorzaak heeft in het ophouden van de verrigtingen der longen, 

 en een derden, waartoe het sterven der zenuwmiddenpunten aanlei- 

 ding geeft. 



Welk van deze drie voorname middenpunten des levens ook het 

 eerst sterft , binnen weinige oogenblikken heeft die gedeeltelijke dood 

 den dood des geheels ten gevolge. AVant geen deel, welk ook, kan 

 voortgaan te werken zonder dat het gestadig nieuwen toevoer van 

 bloed ontvangt; het bloed daarentegen mist alle opwekkende en 

 levendmakende eigenschappen, zoolang het niet door de ademhaling 

 voorzien wordt met nieuwe zuurstof, welke het ontvangt tegen het 

 koolzuur, dat het aan de lucht afstaat. En hoezeer ook sommige 

 organen eenigen tijd lang den regtstreekschen , onmiddelijken invloed 

 der zenuwmiddenpunten , der hersenen bepaaldelijk, kunnen ontberen, 

 zoo hebben zij toch allen zonder uitzondering dien invloed noodig, 

 en het ophouden der zenuwwerking moet het ophouden ten gevolge 

 hebben, eerst der dierlijke, dan echter ook der organische verrigtingen. 

 Ten aanzien van het hart moet ik nog opmerken , dat de dood zeer zel- 

 den van dit deel uitgaat, en dat, met uitzondering van die weinige 

 gevallen, waar dit laatste werkelijk geschiedt, het hart dat deel is, 

 wat het laatst sterft, en wel bijzonder het regter gedeelte des har- 

 ten, het regter hart, waaraan men dan ook den naam van uUhnum 

 moriens^ het laatst stervende deel des ligchaams, gegeven heeft. 



Waardoor onderscheiden zich in 't algemeen de uitwendige ver- 

 schijnselen van den tegennatuurlijken dood van die, welke bij den 



