DE DOOÜ, PHYSIOLOGISCn BESCHOUWD. 2()7 



menschelijk bestaan, maar den gelieelen mensch tot haar onderwerp 

 neemt , dan zou het evenwel thans moeijelijk zijn zich er van te ont- 

 houden, nu in den laatsten tijd een aantal phjsiologen luide de 

 bewering hebben geuit, dat alles, wat de verschijnselen van het 

 zieleleven raakt, niet slechts aan de physiologie niet vreemd is, 

 maar uitsluitend op haar terrein behoort behandeld te worden. De 

 zielkunde is, volgens die physiologen, als zelfstandige wetenschap 

 een onding; zij moet versmelten in de physiologie. Alleen den 

 physioloog, en niemand anders, komt het toe te oordeelen over 

 het leven des geestes. In deze beweringen, zij mogen dan waar of 

 valsch zijn, vind ik mijne regtvaardiging, wanneer ik hier het 

 vraagstuk naar de onsterfelijkheid der ziel aanroer. 



Ik zal evenwel niet behoeven te zeggen , dat ik dat vraagstuk 

 geenszins in den eigenlijken zin behandelen zal. De weinige ruimte 

 waarover ik nog kan beschikken veroorlooft mij alleen zeer in 't 

 algemeen mijn gevoelen te openbaren aangaande de waarde, die 

 men te hechten heeft aan de beweringen van het hedendaagsche, phy- 

 siologische, materialisme, wanneer dit te veld trekt tegen die ziens- 

 wijze, welke het geloof aan eene zelfstandige en onsterfelijke ziel 

 niet meent te moeten opgeven. 



Ik behoef niet breedvoerig de bekende stellingen van het materialis- 

 me te omschrijven. In 't kort komen die stellingen, voor zoover zij ons 

 thans aangaan, hierop neder. Al de vermogens, wier uitingen wij 

 zielsverrigtingen noemen, zijn verrigtingen van de zelfstandigheid 

 der hersenen; de verrigtingen der hersenen hebben gedachten tot 

 uitkomst, even als b. v. de verrigting der lever de vorming van 

 gal ten gevolge heeft. De gedachte is eene hersenbeweging , eene 

 omzetting der hersenstof; hersenverrigting en denken zijn dus één. 

 Er bestaat alzoo geene zelfstandige ziel ; wat wij ziel noemen , is 

 niets dan de zamenvatting van al de verrigtingen van onzen geest. 

 Indien er echter geene zelfstandige ziel is, en het denken slechts 

 eene hersenfunctie, dan houdt ook met den dood der hersenen het 

 denken voor altijd op, en individuele, persoonlijke onsterfelijkheid 

 is dus eene hersenschim. 



Zietdaar de stellingen. Welke zijn nu de bewijzen? 



