268 DE DOOD, PIIYSIOLOGISCH BESCHOUWD. 



Reeds de omstandigheid, dat de indrakken die onze zintuigen 

 ontvangen, door de zenuwen naar de hersenen geleid moeten wor- 

 den , zal er ten gevolge dier indrukken gewaarwording ontstaan , 

 en dat het ook de hersenen zijn , van waar andere zenuwen de uitin- 

 gen van den wil naar de spieren moeten geleiden, indien er wille- 

 keurige beweging zal geboren woorden, — die omstandigheid wijst 

 ons reeds op een zeer naauw verband tusschen hersenwerkdadigheid 

 ter eene en gewaarwording en wil ter andere zijde. Maar er is 

 meer. Het is onloochenbaar, dat alle eenigzins aanmerkelijke stof- 

 felijke veranderingen der hersenen storingen in de verrigtingen van 

 het zieleleven ten gevolge hebben ; zoodra zich een ziekelijke toe- 

 stand der hersenen openbaart, van welken aard die ook zijn moge, 

 zoo lijden daaronder de geestvermogens, en wel in den regel des 

 te meer, naarmate de ziekelijke verandering der hersenen belangrij- 

 ker is. Zelfs neemt men na beleediging van zekere bepaalde her- 

 sengedeelten ook bepaalde storingen van de geestvermogens waar. 

 Vergelijken wij voorts de hersenen der verschillende dieren met 

 elkander, en met die van den mensch, dan zien wij vooreerst, dat 

 de rang, die elk dier in een verstandelijk opzigt toekomt, altijd 

 overeenstemt met den graad van ontwikkeling zijner hersenen. Wij 

 zien ten tweede bij den mensch, die ten aanzien zijner verstande- 

 lijke vermogens zoo hoog staat boven alle dieren, ook de herse- 

 nen, en bijzonder de groote hersenen, zoo sterk ontwikkeld, als 

 op verre na bij geen ander dier het geval is. Ten derde merken 

 wij op, dat bij de verschillende menschenrassen, of menschensoor- 

 ten, zoo men dit liever wil, die, gelijk bekend is, in de mate 

 en de rigting der geestvermogens zeer van elkander verschillen , 

 al weder de ontwikkelingsgraad der hersenen tot den verstandelij- 

 ken aanleg in regte evenredigheid staat. En even als dit waar is, 

 en even als het idiotisme, de aangeborenen stompzinnigheid, steeds 

 gepaard gaat met eene gebrekkige ontwikkeling der groote herse- 

 nen, even zoo zal men bij eene naauwkeurige beschouwing ook 

 steeds in den regel opmerken, dat bij individuen van denzelfden 

 menschenstam zij de hoogste verstandelijke gaven bezitten, bij welke 

 de groote hersenen de sterkste ontwikkeling vertoonen. Met de 



