270 DE DOOD, PHYSIOLOGISGH BESCHOUWD. 



functie der doorschijnende middenstoften zou kunnen beschouwen, — 

 maar den naam van lewijs kan zij nooit of nimmer verdienen, en 

 nooit of nimmer kan op grond van een betoog, dat niet meer be- 

 teekent dan dit , of liever 't geQw volstrekt geen betoog is , als eene 

 vaste en wel bewezene waarheid worden aangenomen, dat het den- 

 ken eene functie is der hersenen. Wil iemand, met voorbijzien van 

 alles, wat van andere zijden voor het bestaan eener zelfstandige 

 zie] wordt aangevoerd, en met verwaarloozing van de in den aard 

 van het denkeu zelf liggende zwarigheden , op grond van de boven 

 aangevoerde physiologische en pathologische feiten beweren, dat het 

 wel mogelijk zijn kon, dat gedachten stoflelijke hersenfunctiën wa- 

 ren, men kan hem die opinie in vrede laten behouden. Men is zelfs 

 verpligt den phj^sioloog het regt toe te kennen om, zoo hij het 

 verkiest, nog verder te gaan, en, daar het onbekende terrein der 

 zielsverrigtingen als 't ware midden tusschen twee stoflelijke func- 

 tiën in ligt, namelijk tusschen gevoel en beweging, ook de stofie- 

 lijkheid dier zielsverrigtingen aan te nemen als de naastliggende 

 hypothese, tot welke zijne v/etenschap, bij een consequent vasthou- 

 den aan de dier wetenschap eigene methode, hem voeren moet. Maar 

 zoodra hij het waagt, om met zijn beweren voor den dag te komen 

 als met een dogma, welks waarheid bewezen is, en hij aan eene 

 tegenovergestelde rigting in ernst den oorlog verklaart, dan mag 

 men zonder vrees van zich aan de wetenschap te bezondigen, hem 

 het regt van spreken ontzeggen. 



Om de stelling te hewijzen , dat gedachten hersenfunctiën zijn , 

 is nog geheel iets anders noodig. Ik wil niet te veel vergen , en 

 dus niet eischen, dat men mij in de hersenen van een mathemati- 

 cus aantoone, hoe bij het denken aan het theorema van Pythago- 

 ras de moleculen van de ganglienstof zich in orde schikken tot 

 een regthoekigen driehoek met kwadraten op de hypothenuse en de 

 katheten, of dat men mij de ideën tusschen de lamellen der her- 

 senen, of aan de mergvezelen geregen zal doen zien. Henle zegt 

 ergens, dat het belagchelijk is, zich dit laatste voor te stellen; in- 

 tusschen iets dergelijks inoet er toch in de hersenen plaats hebben, 

 zoo de bewering der materialisten waarheid behelst. Elke gedachte 



