292 DE BURENDE SCHELPDIEREN. 



onderzoekingen daarover in het werk. De laatstgenoemde, ofschoon 

 regtsgeleerde van beroep, toonde het ontleedmes en het mikroskoop 

 op eene voor dien tijd zeldzaam uitnemende Avijze te weten te ge- 

 bruiken, en gaf van zijne bevindingen verslag in een ten jare 1733 

 verschenen quarto boekdeel van ruim vierdehalf honderd bladzijden, 

 die trouwens, volgens de toenmalige gewoonte om te pas en te on- 

 pas zijne geleerdheid en kennis der oude letteren te doen luchten, 

 doorspekt zijn met eene menigte van aanhalingen uit Latijnsche 

 dichters en prosaschrijvers , waaruit men althans dit korte besluit 

 kan trekken, dat het kwaad, waardoor ons vaderland toen geteis- 

 terd werd, reeds bij de ouden wel bekend was. 



Ook was het toen niet voor het eerst, dat de paal wormen in de 

 zee, die ons vaderland bespoelt, werden waargenomen. In 1714 en 

 1727 hadden onze haringbuizen reeds veel van hen geleden, en nog 

 vroeger in 1666 waren zij in de Zuiderzee gezien, terwijl zij ver- 

 moedelijk in nog langer verleden tijden ook wel in deze streken 

 geleefd zullen hebben, al zwijgt de geschiedenis van de door hen 

 aangerigte schade; maar nimmer nog had hun aantal zich zoozeer 

 vermenigvuldigd, nimmer het kwaad een zoo dreigend aanzien ver- 

 kregen, als in 1781 — 32 het geval was. 



De grondige kennis van de oorzaak eener kwaal is de eerste 

 voorwaarde tot hare genezing. Door de naauwkeurige onderzoekin- 

 gen der zoo even genoemde geleerden had men die oorzaak opge- 

 spoord. Maar het ging aanvankelijk , helaas ! even als nog onlangs 

 met de ziekte der aardappelen. Talrijke middelen werden tot afwe- 

 ring der plaag aanbevolen. Sommigen raadden aan de palen te be- 

 strijken met verschillende mengsels, die ten doel hadden het hout 

 met een bekleedsel te omgeven, dat door de dieren niet aangetast 

 kon worden, even als men reeds vroeger iets dergelijks bij de sche- 

 pen had aangewend. Anderen sloegen voor de palen te doortrekken 

 met vergiftige zelfstandigheden. Het bleek echter dat geen dezer 

 middelen proef houdend was, tot dat eindelijk in 1733 pieter straat 

 en PIETER VAN DER DEURE , twcc mannen wier namen wel in het 

 geheugen van het nageslacht mogen bewaard blijven, op het denk- 

 beeld kwamen om al het paalwerk door steenen glooijingen te doen 



