296 DE BORENDE SCHELPDIEREN. 



vermeld tot voortbrenging van een inderdaad verbazend getal van 

 eijeren. Zoo b. v. werd dit bij eenen oester door poli op 1,200,000 

 geschat en selt;ius berekende dat een enkele paalworm er 1,874,000 

 voortbragt. Geen wonder derhalve dat deze dieren zich onder gun- 

 stige omstandigheden binnen korten tijd zoo sterk kunnen verme- 

 nigvuldigen, als het geval was in de genoemde jaren. 



Uit deze korte optelling van de voornaamste organen der schelp- 

 dieren blijkt genoegzaam, dat deze wezens werkelijk eene zeer za- 

 mengestelde bewerktuiging bezitten ; doch daar het voor het bepaalde 

 doel, dat wij ons hier voorstellen, niet noodig is deze in alle hare 

 bijzonderheden te kennen, zoo zullen wij er niet langer bij stil 

 staan, maar alleen nog die eigendommelijkheden van hun maaksel 

 vermelden, welke in een regtstreeksch verband staan met hunne le- 

 venswijze in door hen zelven geboorde gaten en holen. 



Al de bovengenoemde organen, alleen met uitzondering van de 

 oogen waar deze voorhanden zijn, worden omgeven door een meer 

 of minder gesloten zak, die eene voortzetting der algemeene lig- 

 chaamsbekleedselen is en waaraan men gewoonlijk den eenigzins 

 dichterlijken naam van mantel geeft. Deze mantel is aan de bene- 

 denzij de bij sommigen geheel open, zoo b. v. bij de oesters en mos- 

 selen. Het water treedt derhalve vrijelijk tusschen de beide platen 

 des mantels in, bespoelt de daarbinnen gelegen kieuwen en voert 

 tevens naar den mond de talrijke kleine in het water levende dier- 

 tjes, waarmede de schelpdieren zich voeden. Deze toestrooming van 

 het water wordt bevorderd en geregeld door tallooze fijne in eene 

 onophoudelijk zweepende beweging verkeerende trilhaartjes. Ook de 

 uitwerpselen en de eijeren geraken eerst in de mantelholte en wor- 

 den vervolgens langs denzelfden weg daaruit verwijderd. 



Bij de meeste schelpdieren zijn die toegang en uitweg echter 

 niet zoo open als bij de zoo even genoemde, maar de mantelranden 

 zijn in meerdere of mindere mate onderling vergroeid, zoodat er 

 alleen aan de achterzijde twee openingen overblijven, waarvan de 

 eene, welke de grootste is, dient om het water in de mantelholte 

 en dus over de kieuwen te laten stroomen, terwijl de andere eenen 

 uitgang aan de uitwerpselen verschaft. Doorgaans zijn deze openin- 



