KLIMAAT DES AARDBOLS. 343 



Onze beschouwingen tot zulke organische wezens beperkende, 

 die in groote groepen voor het klimaat in den tegenwoordigen toe- 

 stand onzer planeet kenschetsende zijn, en die daarenboven in groote 

 menigte in fossilen toestand voorkomen, hebben wij duidelijke be- 

 wijzen gevonden, dat het oude klimaat op het land over een groot 

 gedeelte des aardbols zoodanig was, als tot voortbrenging van 

 tropische vormen geschikt is, en dat het water van den oceaan 

 in dezelfde streken op geringe diepte, zulk eene temperatuur had, 

 dat het den groei van koraal- rifien en het aanzijn van groote rep- 

 tilen begunstigde. En daar deze gevolgtrekkingen geene verklaring 

 vinden in astronomische oorzaken , welke of waarschijnlijk niet plaats 

 grepen, zoo als eene verplsatsing van de as der aarde, of welke niet 

 voldoende zijn , zoo als eene verandering van den afstand der planeet 

 van de zon, hebben wij slechts tusschen twee veronderstellingen te 

 kiezen of beiden als gemeenschappelijk aanwezige werkingen aan te 

 nemen. Wij moeten of veronderstellen, dat de locale voorwaarden 

 van klimaatverschil zoodanige verandering ondergaan hebben , dat 

 tropische vormen in poolstreken konden leven, i) of toegeven, dat 

 de oppervlakkige warmte der aarde in eene groote mate afhankelijk 

 was van eene mededeeling van hitte uit het binnenste van den aard- 

 bol. Nemen wij het laatste aan, dan moeten wij den aardbol be- 

 schouwen als thans op de oppervlakte afgekoeld, welke verkoeling 

 moet worden toegeschreven aan de ophooping van vaste rotslagen 

 over eene gesmolten kern, terwijl thans hare temperatuur van eeneu uit- 

 wendig werkenden invloed, van de werking der zon afhankelijk is. 



Maar de geologie moet nog op een ander verschijnsel hare aan- 

 dacht vestigen , voor dat zij de beschouwing van het oude klimaat 

 van onzen aardbol besluit. Er is grond om te vermoeden , dat ge- 

 durende zeer late geologische, maar echter voorhistorische tijdper- 

 ken dezelfde noordelijke gewesten , die in vroeger tijden planten en 

 dieren hadden voortgebragt , welke aan die der tropische gewesten 

 gelijkvormig waren, door eene algemeene oorzaak verkoeld zijn ge- 

 wordeil, zoodat de bergachtige streken van Engeland, Schotland en 



1) Zie de aanmerking op bl. 346. 



