KLIMAAT DES AARDBOLS. 345 



niet vereenigbaar. Zij vorderen inderdaad veeleer, dat wij juist het 

 tegengestelde aannemen, en zij toonen, dat de IJs-zee van dat tijd- 

 perk omstreeks 1500 voet hooger stond dan de zee van den tegen- 

 woordigen tijd, of, om juister te spreken, dat het Britsche land 

 1500 voet lager was. 



Deze opmerking, welke in den eersten opslag de moeijelijkheid 

 om de bijzonderheden en veranderingen van vroeger klimaat te ver- 

 klaren , slechts schijnt te vermeerderen , baant ons inderdaad den 

 weg om ons van de grootere Jcoude der noordelijke gewesten reken- 

 schap te geven. Wij worden gedrongen om aan te nemen, dat de 

 koude door eene groote onderaardsche beweging — eene verandering 

 van land in zee werd voorafgegaan. Wanneer in den tegenwoordi- 

 gen tijd eene zoodanige verandering plaats had, waardoor de toe- 

 voer van warm water uit de equatoriale gewesten, door de vloed- 

 golven en den golfstroom van het noordwestelijk gedeelte van 

 Europa was afgesneden, zoude de gemiddelde temperatuur van onze 

 gewesten, nu tien of twintig graden hooger dan die van gelijke 

 breedten in het oosten van Noord-Amerika , dat voordeel verliezen^ 

 en wij zouden wederom ongesmolten sneeuw op den Ben Nevis en 

 Helvellyn zien rusten, en drijvende ijsschotsen in onze zee aantref- 

 fen. De Britsche eilanden en de westkust van Noorwegen, die nu 

 zoo warm zijn in vergelijking van andere gewesten op dezelfde 

 breedte, konden bij eene verandering der omstandigheden op de op- 

 pervlakte der aarde, welke geheel binnen de voorstelling der geo- 

 logen ligt, toch de koudste gewesten worden. Maar door geene 

 verandering van een tegenovergestelden aard zouden de streken, die 

 nu in de warmte bevoordeeld zijn , nog tien of twintig graden hoo- 

 ger warmte kunnen verkrijgen; nog minder zoude zulk eene groote 

 toevoeging van warmte aan een groot gedeelte der noordelijke lucht- 

 streek gelijktijdig kunnen worden medegedeeld en door lange geolo- 

 gische perioden blijven voortduren. 



Wij kunnen daarom de vooronderstelling niet ontberen, welke dui- 

 delijk door de verschijnsels schijnt te worden aangewezen , dat de 

 inwendige hitte, welke nog bespeurd wordt op betrekkelijk geringe 

 diepten onder de oppervlakte , vroeger veel meer bemerkbaar was, en 



