370 E PUR SI MÜOVE. 



dit leerstelsel tot zelfs in de Sapienza (de pauselijke universiteit) 

 te Rome werd verkondigd, altijd evenwel niet als eene waarheid, 

 maar uitdrukkelijk als eene hypothese, die geschikt was om van 

 alle verschijnselen rekenschap te geven, maar die men, uit eerbied 

 voor de kerk, niet voor waar houden mogt. Nadat dit misschien 

 eene eeuw had geduurd, en alle wetenschappelijke mannen in Italië 

 reeds lang vruchteloos hadden verlangd, dat in dezen vreemden toe- 

 stand der sterrekunde aldaar eenige verandering mogt komen , besloot 

 professor zettele, een Italiaan van Duitsche afkomst, eene poging- 

 te wagen om er een eind aan te maken. Hij schreef dus een leerboek 

 der astronomie als handboek bij zijne lessen , dat met de nadruk- 

 kelijke verklaring begon: de aarde beweegt zich om de zon, {mo- 

 vendosi la terra iniorno del sole) Zoo als te verwachten was, werd 

 aan dit manuscript door den kardinaal anfossi, die te dier tijde 

 maestro del sacro palazzo en dus censor was, het imprimatur ge- 

 weigerd. Volgens den voor zulke gevallen voorgeschrevenen gang 

 der zaken, appelleerde professor zettele van deze uitspraak aan de 

 congregatie van den Index, en deze verklaarde , "dat aan het druk- 

 ken van deze zinsnede niets meer in den weg stond , aangezien door 

 den grooten vooruitgang der Wiskunde, Natuur- en Sterrekunde de 

 zwarigheden en bedenkingen geheel opgeheven waren, die ten tijde 

 van GALiLEi het aannemen van deze leer verhinderd en hare ver- 

 werping geregtvaardigd hadden. Wat echter de bijbelplaatsen betreft , 

 welke met deze leer schijnen te strijden, deze en voornamelijk het 

 sta sol van josua moesten , gelijk in een dergelijk geval de kerk- 

 leeraar en martelaar cyprianus reeds had aangeraden, in figuurlij- 

 ken zin [sensu figurato) worden verklaard." 



Met dit berigt werd het manuscript aan den censor teruggezonden , 

 om nu het imprimatur te ontvangen, als daaraan niets anders in 

 den weg stond. Maar ook nu nog werd het verlof tot drukken ge- 

 weigerd, en de kardinaal ging zoover van zijne bezwaren tegen de 

 beslissing der congregatie in druk te geven , zonder dit geschriftje door 

 zijnen adjunct van een imprimatur te doen voorzien. Hij beschouwt 

 de zaak daarin uit een zuiver dogmatisch en kerkregteUjk stand- 

 punt. "Zoogenaamde ontdekkingen der mathesis kunnen tegen 



