E PUR SI MUOVË. 371 



de autoriteit der schrift en hare klare uitspraak niets beteekenen. 

 Aan den Heiligen Geest, die de schrift ingegeven heeft, moeten 

 de wetten der natuur toch wel bekend zijn geweest, en daar hij 

 desniettegenstaande het ^'■sta soV heeft uitgesproken, zoo moet men 

 daarin berusten. Wat zou er daarenboven worden van het kerkelijk 

 gezag, als zulke belangrijke, na naauwkeurig onderzoek uitgevaar- 

 digde besluiten als die tegen galilei, opgeheven, of ook slechts 

 ter zijde geschoven konden worden?" 



Professor zette le besloot de zaak daarbij niet te laten berusten en 

 appelleerde nogmaals, nu aan de congregatie der Inquisitie [congregatio 

 sacri officii). Deze censureerde den maestro del sacro palazzo ^ wegens 

 het uitgeven van zijn vlugschrift zonder imprimatur, en bevestigde, 

 wat ZETTE le's werk aanging, de uitspraak der congregatie van den 

 Index. Nu bragt de kardinaal den strijd voor het hoogste geregtsh of , 

 door de beslissing van den paus, pius VII, zei ven daarover in te 

 roepen. Deze overwoog de zaak in haren geheelen omvang en in al 

 hare gevolgen. Vooral waren, naar men meende, de kloosterorden 

 [ifraii) tegen de toelating der leer van galilei als thesis gestemd. Des- 

 niettegenstaande erkende de paus de billijkheid en waarheid der 

 gronden, die hiervoor pleitten, en bevestigde de beslissing der beide 

 congregatiën , evenwel niet zonder den zorgvollen uitroep: ^^cosa ne 

 diranno i fraüT De kloosterorden evenwel berustten volkomen in 

 de pauselijke uitspraak, en de kardinaal, die liet nog niet van zich 

 verkrijgen kon om zelf op zettele's werk het imprimatur te stellen , 

 liet dit door zijnen plaatsvervanger verrigten. 



Zoo triomfeerde, in 1823, dus 190 jaren na zijne veroordeeling, 

 het systeem van galilei over de hinderpalen, daaraan door te groote 

 gehechtheid aan de letter der Heilige Schrift in den weg gelegd. 

 In één opzigt is die triomf nog niet volkomen: de orthodox grieksche 

 kerk staat nog geheel op het standpunt der katholieke voor twee 

 eeuwen. Voor weinige jaren toch is een om zijne deugden algemeen 

 geacht grieksch geestelijke, kairis, in de gevangenis geworpen en 

 kerkelijk gestraft, omdat hij de leer van het draaijeu der aarde om 

 de zon had verkondigd en gezegd, dat de overige planeten bewoon- 

 bare hemelbollen waren. Ln. 



24^ 



