NOG EEN WOOBD OVER DE 373 



vooral van het gelaat , wa araan twee lijnen , de eene langs het voorhoofd 

 en de neus beneden waarts getrokken, de andere langs de kin en den 

 mond opwaarts gaande , nagenoeg eenen regten hoek maken. Ten tweede 

 de kleinheid van het hoofd in al zijne afmetingen. Dit valt bij de 

 beschouwing der afbeeldingen minder in het oog, deels, wat den sche- 

 del betreft, wegens het overvloedige haar, deels omdat de afbeeldingen 

 zelve verkleind zijn en derhalve de maatstaf ontbreekt, waarbij men 

 gewoon is de grootte van het hoofd te vergelijken. Die maatstaf na- 

 melijk is de lengte van het overige ligchaam. Nu weet elk, dat het 

 hoofd bij kinderen in verhouding tot het overige ligchaam merkelijk 

 grooter is dan bij volwassenen. Bij dwergen , gelijk de Azteken 

 werkelijk zijn, daar zij, althans de knaap, nagenoeg volwassen zijn- 

 de, niet langer zijn dan kinderen van 7 tot 8 jaren, is men ge-: 

 woon een betrekkelijk groot hoofd te zien. Hier daarentegen is het 

 geheele hoofd in verhouding tot het overige ligchaam betrekkelijk 

 veel 'kleiner, dan bij volwassen menschen van eene buitengewone 

 ligchaamslengte het geval is. 



Bij gewone kinderen, die in ligchaamslengte met maximo gelijk 

 staan , kan men aannemen , dat de grootste omtrek van het hoofd , 

 gemeten om de kin en de kruin , tot de geheele ligchaamslengte 

 staat, als 1:2, bij maximo vond ik deze verhouding 1 : 2,8. De 

 verhouding tusschen den dwarseu omtrek van het hoofd, gemeten 

 boven de wenkbraauwen , over het bovendeel der ooren naar het 

 achterhoofd, en de ligchaamslengte, bedraagt bij kinderen van ge- 

 lijke grootte 1 : 2,5 ; bij maximo 1 : 3,2. 



Wanneer men nu let op de kleinheid van dit hoofd, en den 

 kleinen omvang der de hersenen bevattende schedelholte , die daar- 

 van het gevolg is, dan kan het niet verwonderen, dat de Azteken, 

 wat hunne verstandelijke ontwikkeling betreft, met kinderen van 

 een of anderhalfjaar kunnen vergeleken worden. De omvang hunner 

 hersenen kan ter naauwernood zoo groot zijn, als bij kinderen van 

 dien leeftijd. 



Echter houd ik mij overtuigd, dat zij, althans de knaap, door 

 eene gepaste en zorgvuldige leiding wel vatbaar zijn voor eenen 

 hoogeren trap van ontwikkeling hunner verstandelijke vermogens, 



