4 ALBUIM DER NATUUR. 



van eene bevruchting, tot het doen ontstaan van voor kieming vatbare 

 zaden, in twijfel te trekken. De meeste plantkundigen hebben echter aan 

 deze feiten weinig gewigt gehecht en ze op rekening gesteld van gebrekkige 

 waarneming, of het ontstaan van rijpe zaden toegeschreven aan onvolko- 

 mene afzondering , aan de tegenwoordigheid van eenige weinige mannelijke 

 bloemen op vrouwelijke individu's , waar men meende dat zij geheel ontbra- 

 ken , aan het overbrengen van pollen door insekten enz. 



Onlangs nu heeft naudin {Comp. rendus XLIII, p. 538) aan de Fran- 

 sche Akademie eene mededeeling gedaan van eenige door hem in het werk 

 gestelde proeven , waardoor de mogelijkheid van het ontstaan van rijpe zaden 

 zonder medewerking van pollenkorrels , schijnt bewezen te zijn. 



Hij heeft namelijk vooreerst de vroegere proeven van spallanzani en 

 van BERNHARDi bij de vrouwelijke Hennip herhaald, doch met inacht- 

 neming van vele voorzorgen om tot eene meer zekere uitkomst te geraken. 

 De vrouwelijke planten werden op eene afzonderlijke plaats , in eene kamer 

 gekweekt , in dier voege dat , naar zijne verzekering , er geen mogelijkheid 

 bestond voor het overbrengen van pollen door insekten. Hij heeft zich 

 bovendien overtuigd, dat er geen enkele mannelijke bloem tusschen de 

 vrouwelijke was , en beroept zich ten dien aanzien op decaisne. Desniet- 

 tegenstaande ontwikkelden zich aan deze planten rijpe , voor kieming vat- 

 bare zaden. 



Geheel dergelijke uitkomsten leverden Mercitrialis annua en Bryonia 

 dioica. Daarentegen verkreeg hij bij Bicinus communis en Ecbalium elaterium 

 geen enkele rijpe vrucht, toen hij bij deze monoecische planten de man- 

 nelijke bloemen verwijderd had. 



Het besluit , dat men met veel waarschijnlijkheid uit deze waarnemingen 

 trekken kan, is derhalve dat bij sommige dioecische planten de mogelijkheid 

 bestaat, dat rijpe zaadkorrels zich vormen zonder toetreding van pollen. 

 Wij zouden echter aarzelen reeds nu verder te gaan en de zaak voor uit- 

 gemaakt te verklaren , daar de kweeking op eene kamer , onzes inziens , 

 bezwaarlijk zoo kan geschieden dat alle, ook zelfs zeer kleine insekten 

 buitengesloten worden. Het eenige middel om tot volkomen zekerheid te 

 komen, zoude bestaan in de kweeking der planten uit zaad in eene her- 

 metisch gesloten ruimte met glazen wanden , waardoor lucht , met eene 

 geringe hoeveelheid koolzuur bezwangerd, door middel van eenen aspirator 

 wordt heengevoerd. Verkrijgt men dan rijp zaad uit enkel vrouwelijke 

 planten, dan is het pleit voor goed beslist. 



Deze proeven zijn ook nog uit een ander oogpunt gewigtig. Zoodra het 



