PIETER CAMPER IN ZIJN LEVEN EN WERKEN GESCHETST. 23 



men toen onder vergelijkende anatomie eigenlijk iets anders dan wij 

 er nu onder verstaan. 



Daubenton , de nederige helper van buffon , beschreef eenvoudig het 

 inwendig maaksel der dieren die hem ter ontleding werden toever- 

 trouwd. Hij was zoötoom, een ijverig verzamelaar van nieuwe feiten, 

 niets meer. Haller in Duitschland en john hunter in Engeland be- 

 oefenden de vergelijkende anatomie bijna uitsluitend uit het oogpunt 

 van de verrichting der organen. Zij waren vergelijkende physiologen. 

 Wel waren reeds, hoofdzakelijk op voorgang van bonnet, voorstellin- 

 gen in omloop gebracht aangaande een tusschen de organische wezens 

 aanwijsbaar verband, een soort van ladder, welks sporten aan even 

 zoovele bijzondere maar toch met elkander in samenhang staande vor- 

 men beantwoordden, van de laagste tot den hoogsten, namelijk den 

 mensch. Doch die voorstellingen waren uiterst nevelachtig en berust- 

 ten ook grootendeels op physiologischen grondslag. Eerst camper was 

 het die , zich van dezen vrij makende , aan den vorm als vorm zijn 

 recht liet wedervaren en in het maaksel der deelen , hoe oogenschijn- 

 lijk verschillend ook op den eersten blik , die overeenkomsten aanwees , 

 welke tot erkenning van een morphologisch verband tusschen dieren 

 van zeer onderscheidene gedaante en levenswijze hebben geleid. Het 

 moge waar zijn, dat zijn kunstenaars-oog hem daartoe in de eerste 

 plaats den weg heeft gewezen. Trouwens elk morpholoog moet iets 

 van den beeldenden kunstenaar in zich hebben , een scherp oog en vooral 

 eene levendige verbeelding en voorstellingsvermogen. Maar het is niet 

 enkel de kunstenaar, het is ook bepaaldelgk de anatoom, die bij cam- 

 per's beschouwingen over de eenheid van het maaksel van den mensch, 

 van de viervoetige dieren , de vogels en zelfs de visschen , met één 

 woord, van alle dieren die men later onder den algemeenen naam van 

 gewervelde dieren heeft samengevat, op den voorgrond treedt. Hij er- 

 kende in allen een gemeenschappelijk bouwplan , en op deze erkentenis 

 kwam het voornamelijk aan. * Had hij zich niet vergenoegd met dit in 

 enkele trekken aan te wijzen, maar had hij dit denkbeeld in een uit- 

 gebreid werk, waartoe hem voorzeker het materiaal niet ontbrak, tot 



' Hoe weinig zijne tijdgenooten dat inzagen, blijkt uit het boven (bl. 19) aangehaalde 

 praeadvies van het bestuur van het Bataafsch genootschap. Daarin wordt het camper 

 als een grief toegerekend , dat hij zich bij zijne vergelijkend-anatomische beschouwingen 

 niet enkel bij de hoogere zoogdieren had bepaald naaar deze ook tot de vogels, ja zelfs 

 tot de visschen had uitgestrekt. 



