34 OVER DE TAMME GANZEN. 



boerregt op de marke mogten worden gebragt: 4 olde gansen ende een 

 <yant en de jonge gansen daarvan komende op Meggeles of te nemen, 

 dat niemand in zijn koorn of te eikelen daarbij beschadigt wordt, bij 

 verbeurte van een halve tonne bier." 



In de willekeur van de marke Vlagtwedde van den 22 Pebr. 1733 

 is in art. 2 bepaald, dat "op 4 waren of een boerregt mogten worden 

 geweid 4 gansen en 1 gant , en minder of meerder naar 't waartal , 

 alles na advenent." -^ 



In de willekeur van het boerschap Wedde van den 15 May 1770 en 

 in die van den 13 Februari 1793, eene marke die, wat hare uitgestrekt- 

 heid in vergelijking mot die van Onstwedde betreft, klein genoemd 

 mag worden, was het vergund "op de geheele arve of op een boerregt 

 van vier verreis of 4 waren te weiden 6 olde gansen met een gent, 

 de halve arve en de verreis na advenent." De marke van Veenhuizen 

 had dergelijke bepalingen in haar reglement opgenomen. Het spijt mij 

 zeer, dat ik de reglementen van andere marken niet heb kunnen raad- 

 plegen. Die stukken zijn meest verloren geraakt, en bij overlevering is 

 er weinig in het geheugen der bewoners dier streken ten opzichte van 

 die aangelegenheid bewaard gebleven. 



Uit de vorenstaande opgaven, hoe gering ook in aantal, blijkt ech- 

 ter, als men het getal volle boerregten van iedere marke weet, bij 

 welker opgave de aandacht der lezers mij zeker niet zou volgen, dat 

 Westerwolde vroeger eene uitgestrekte kweekplaats van ganzen was. 



Thans ziet men er zelden eenige. Vlagtwedde houdt geene ganzen 

 meer, Onstwedde enkele. Later hield Vriesscheloo zich met die teelt 

 bezig, maar ook in die plaats worden ze zeer weinig meer ge- 

 vonden. 



In het lage land om Groningen, zelfs op meer dan 2 uren van de 

 stad, zijn altijd veel ganzen gehouden, en nog houden de boeren zich 

 met die teelt bezig. In de laatste jaren is het getal echter meer af- 

 dan toegenomen, alhoewel de gemakkelijke verzending naar Londen den 

 prijs heeft verhoogd. Ik laat hier eene opgave volgen van het getal 

 ganzen in iedere gemeente dezer provincie in 1868 aanwezig. De cijfers 

 heb ik genomen uit de gemeentelijke landbouwverslagen over dat jaar. 

 Het is te betreuren dat men er niet uit kan opmaken , of die opgaven 

 alleen betrekking hebben tot oude ganzen dan of er ook jonge ganzen 

 onder zijn begrepen. Om over de ganzenteelt een oordeel uit te spre- 

 ken, zou men alloen het getal oude ganzen moeten opgeven. 



