60 DE REGENWORM OF ZOOGENAAMDE DAUWPIER. 



CTetijden door hensen heeft plaats gehad, worden slechts hier en daar 

 verspreide plantenoverblijfselen gevonden, die toevallig in den. onder- 

 grond geraakt zijn. 



Over de inrichting der worm verbly ven zijn belangrijke feiten aan 

 het licht gebracht. 



In teelaarde of humns zijn de gangen, wegens de losheid van den 

 grond , niet duidelijk te zien ; in zand integendeel loopen zij verticaal 

 naar beneden, tot op 1 ja zelfs 2 meters diepte, waar zij dan dikwijls 

 nog een groot eind ver horizontaal zich uitstrekken; meestal echter 

 eindigen zij zonder horizontale ombuiging. Aan het einde der kanalen 

 vindt men den worm met den kop naar boven, terwijl rondom hem 

 het verblijf met kleine steentjes is omgeven. In den zandachtigen wand 

 der gangen bemerkt men meer of min talrijke zwarte hoopen, die het 

 zand vruchtbaar maken. Het zijn de uitwerpselen van den worm, die, 

 nadat zij uit een bewoonden gang verwijderd zijn, den volgenden morgen 

 weer op nieuw zijn aangevuld; zij worden ook na weinige dagen aan- 

 getroffen in een vat met schoon zand , als . de worm zich daarin een 

 weg heeft gebaand. Oude , verlaten kanalen zijn vrij geregeld met deze 

 door den worm gevormde aarde bezet. Eenige gangen zijn dicht met 

 deze uitwerpselen aangevuld; het schijnt dat die zwarte stof een wei- 

 nig in het zand intrekt of zich verdeelt. Op ongeveer de helft van 

 niet zeer kort geleden gegraven buizen vond hensen wortels van op 

 de oppervlakte groeiende planten , in de weelderigste ontwikkeling zich 

 uitstrekkende tot aan het einde der buizen, en de wanden met fraaie 

 wortelharen bekleedende, die vooral bij bladplanten en granen zeer 

 sierlijk waren. Werkelijk moeten zulke buizen den wasdom der wortels 

 zeer begunstigen. Is eenmaal een wortelvezel in zulk een gang ge- 

 raakt , zoo kan zij , aan de zwaarte gehoorzamende , in de vochtige lucht 

 van het kanaal voortgroeien , zonder eenigen tegenstand te ontmoeten, 

 en zij vindt daarbij vochtige , vruchtbare aarde in overvloed. 



De vraag laat zich evenwel niet met zekerheid beantwoorden : of alle 

 wortels, die zich in den ondergrond bevinden, oorspronkelijk in worm- 

 gangen gegroeid zijn. Het staat vast, dat de wortels van duinplanten 

 zichzelven in het zand voortschuiven, maar niet tot groote diepte. 

 Hensen gelooft, dat de penwortels, en in 't algemeen zulke wortel- 

 vormen, die met dikke punten voorwaarts dringen, zich zei ven den 

 weg kunnen banen, terwijl fijne en buigzame zuig worteltjes den weg 

 in do diepte moeielijk anders maken kunnen dan door zulke vooraf 



