DE REGENWORM OF ZOOGENAAMDE DAUWPIER. 61 



gevormde wegen; bepaaldelijk zullen wortels van eenjarige gewassen 

 slechts daar diep in den ondergrond kunnen dringen, waar regenwor- 

 men worden aangetroffen. 



Het mikroskopisch onderzoek der door den regenworm afgezette aard- 

 hoopen doet zien, dat deze geheel overeenkomen met de zoogenaamde 

 tweejarige bladaarde, zooals zij door de tuinlieden wordt bereid om 

 bloempotten te vullen; de meeste plantencellen zijn vergaan, maar 

 toch zijn er nog eenige cellen en weefseldeelen vermengd met tal van 

 zandkorrels en bruine organische deelen. De chemische samenstelling 

 der regenworm aarde toont veel overeenkomst aan met die der vrucht- 

 bare teelaarde; hare vruchtbaarheid is derhalve niet te betwyfelen, 

 al ontbreken daaromtrent onmiddellijke proeven. 



Ten aanzien van de getallen waar de der werkdadigheid van den re- 

 genworm geeft HENSEN het volgende op. Twee wormen werden in 

 een glazen pot van 5 decimeter middellijn gebracht en bedekt met 5 

 decim. hoog zand, welks oppervlakte met eene laag afgevallen bladen 

 werd voorzien. De wormen waren reeds spoedig aan het werk, en na 

 anderhalve maand waren vele bladeren 8 centim. diep in de gangen 

 getrokken, de oppervlakte was met een laag teelaarde bedekt van 1 

 centim. dikte, en in het zand bevonden zich talryke wormbuizen, ge- 

 deeltelijk nieuwe, gedeeltelijk met een 3 millim. dikke humuslaag 

 overtrokken , gedeeltelijk met humus geheel gevuld. 



Een bij gelegenheid volbrachte telling van de opene wormkanalen, 

 die in den tuin van hensen zich op een vlakte van 10 vierkante deci- 

 meters bevonden , wees negen gaten aan. Op 15 vierk. decim. vond hij 

 in de diepte 2 tot 3 wormen , die elk drie gram wogen ; alzoo worden 

 er op de hectare 133000 wormen met 400 kilogr. gewicht gevonden; 

 op eiken morgen dus 34,000, wegende 100 kilogr. Het gewicht der 

 uitwerpselen van een worm in 24 uren bedroeg een halve gram. 

 Hoewel nu deze getallen waarden slechts voor een zekere localiteit waarde 

 bezitten , zoo geven zij toch een voorstelling van de werkdadigheid des 

 worms op alle plaatsen waar hij voorkomt. 



De bewering , dat de regenworm aan de wortels knaagt , is nog door 

 geen enkel feit bewezen; men heeft nooit wortels gevonden, waaraan 

 de worm had geknaagd, en ook de darmen van deze dieren bevatten 

 nooit frissche plantencellen. De ondervinding der tuinlieden, dat de 

 regenworm de potplanten schade doet , zal zeker in het blootleggen of 

 mechanisch breken der wortels haar grond vinden. Als wij nu een en 



