OVER HET METEN VAN TIJD. 73 



stemming zijn met die van het hemelverschijnsel , dat men eenmaal 

 als grondslag voor de tijdmeting heeft aangenomen. Met andere woor- 

 den: indien wij vasthouden dat verschillende sterrendagen aan elkander 

 gelijk zijn , is de beweging van de zon onregelmatig. Dit is het gevolg 

 hiervan, dat de zon zich in den loop van een jaar verplaatst ten op- 

 zichte van de vaste sterren. 



Wellicht is zelfs reeds in vroege tijden het denkbeeld opgekomen , den 

 sterrendag in onderdeden te verdeelen op de volgende wijze. Elke ster, 

 zooals ik reeds heb opgemerkt, schijnt tengevolge van de asdraaiing 

 dor aarde in den loop van een sterrendag een cirkel te beschrijven , 

 en wel een volkomen cirkel , niet , zooals de zon , een spiraalboog. Men 

 behoeft nu slechts vast te stellen , dat de tijdsverloopen , waarin een 

 ster gelijke boogjes van dien cirkel aflegt, gelijk zijn, om een ver- 

 deeling van den sterrendag te krijgen , die gebleken is overwegende 

 voordeden te bezitten. Het ligt dan voor de hand , het tydsverloop A , 

 waarin een ster een tweemaal grooter boogje beschrijft dan in het 

 tijdsverloop B, zelf tweemaal grooter dan B te noemen. In dit geval 

 zal het ook volkomen onverschillig zijn , welke ster of welk punt aan 

 den hemdbol wij volgen, mits de ster een vaste ster is, dat wil zeg- 

 gen behoort tot diegene, welke haar plaats ten opzichte van elkander 

 niet veranderen. 



Deze verdeeling van den sterrendag werd eerst in werkelijkheid uit- 

 voerbaar, nadat de astronomische metingen een zekeren graad van 

 nauwkeurigheid hadden bereikt ; of liever , de nauwkeurigheid dier waar- 

 nemingen bepaalt de grenzen der verdeeling, welke men langs dien 

 weg kan verkr^'geu. Het 24ste gedeelte van een sterrendag heet een 

 nur; het 60ste gedeelte van een uur een minuut; het 60ste gedeelte 

 van een minuut een seconde. Zou men nu ten tgde van keppler reeds 

 in staat geweest zijn , door beschouwing der hemelverschijnselen , den 

 sterrendag in seconden te verdeelen ? Zeer zeker niet. Maar sedert kepp- 

 ler zijn de meetwerktuigen der sterrenkundigen veel verbeterd ; tegen- 

 woordig zou men gemakkelijk rechtstreeks uit de plaats eener ster kun- 

 nen opmaken hoeveel seconden er verloopen zijn sedert zij een andere 

 plaats van den cirkel innam , dien zij in den loop van een dag schijnt 

 te beschrgven. 



Intusschen gaat men niet aldus te werk; die weg is te omslachtig 

 en binnen het bereik van slechts weinigen. Bovendien kunnen wolken 

 den geheelen sterrenhemel aan ons oog onttrekken. Als men niets be- 



