96 EEN COLLEGIE-PROEP. 



stoken kaars kleiner wordt, doen de in de bijtende soda verzamelde 

 verbrandingsproducten, hoofdzakelijk koolzuur en water, de schaal 

 door hun toenemend gewicht dalen.. 



{Ber. d. deutscL Chem. Ges. 1876. p. 1667). 



HG. 



TOENEMING DER AARDWARMTE IN DE DIEPTE. 



Voor eenigen tgd wekten de uitkomsten, door den heer dunker af- 

 geleid uit de temperatuurbepalingen in het 3390 voet diepe boorgat 

 te Sperenberg, zeer de aandacht. ' Diinkek had namelijk daaruit be- 

 sloten dat de temperatuur ook hier, evenals overal elders, wel is 

 waar met de diepte toeneemt , maar in afnemende mate. Zelfs meende 

 hij eene formule daarvoor gevonden te hebben, die, op grootere diepten 

 toegepast , tot het zonderlinge resultaat leidde', dat op 5562 voet diepte 

 de temperatuur haar maximum (40", 7 R.) zoude bereiken, om van daar 

 af benedenwaarts weder te verminderen, zoodat op 10323 voet diepte 

 eene temperatuur van 7°,18 E,, zoude bestaan, terwijl op die van 10874 

 voet de temperatuur O" zoude zijn, en op nog grooter diepten negatief 

 zoude worden. 



Deze paradoxe stelling werd gretig aangegrepen door den ultra-nep- 

 tunist MOHR , om het bewijs te leveren van de onhoudbaarheid der 

 vroegere voorstelling, dat het inwendige der aarde nog steeds in een" 

 gloeienden toestand verkeert. Ook carl vogt was voorbarig genoeg 

 van zich daarbij aan te sluiten. 



Thans blijkt uit eene kiitische beschouwing der berekeningswijze van 

 DUNKER , door F. HEINRICH , geplaatst in het Neues Jahrhuch für Mine- 

 ralogie^ Geologie und Palaeontologie , 1876, H. 7, p. 716, dat dunker 

 zich bij de toepassing van de methode der kleinste quadraten om de 

 waarschijnlijke fouten te vinden vergist heeft, en dat in werkelijkheid, 

 van 700 voet diepte af tot aan den bodem der put toe, de warmte 

 met elke 100 voet O ",76 R. toeneemt, hetgeen ongeveer gelijk is aan 

 hetgeen men op vele andere plaatsen (1" C. op 30 meter) gevonden heeft. 



HG. 



Men zie hierover het opstel van den heer schurinqa De inwendige aardwarmte ^ 

 in don Jaargang 1875, pag. 85 en vlgg. 



