OVER HET METEN VAN TIJD. 99 



door het rad D acht volbracht. Het rad D heeft 45 tanden ; het rond- 

 sel Cj 6; zoo het rad D één volledige omwenteling maakt, worden 

 er door C^ en dus door het rad C 7"/2 volbracht. Daar 8x T'/j gelijk 

 60 is , zal , als het rad E één omwenteling maakt , het rad C er 60 

 volbrengen. 



Wanneer het rad C geheel vrij was en het gewicht een zekere grootte 

 bezat, zou het geheele raderwerk in beweging komen; indien dan C 

 720 omwentelingen gemaakt had , zou E er 12 en G er 1 hebben volbracht. 



Maar het rad C wordt in zijn draaiing belemmerd door een zooge- 

 naamd anker, waaraan zich van weerszijden een tand B bevindt. Het 

 anker is bevestigd aan de as B en kan hierom een schommelende be- 

 weging krijgen. Telkens als een tand B van het anker steunt tegen een 

 tand van het rad C , zal het geheele raderwerk in rust zijn. Laat het 

 anker het rad C vrij, dan stelt het raderwerk zich in beweging. 



De schommeling van het anker wordt verkregen door den slinger. 



De slinger , die hier afgebeeld is , bestaat uit een houten staaf , aan 

 het onderuiteinde waarvan een lensvormig metalen lichaam is vast- 

 gemaakt. Aan het bovenuiteinde bevinden zich twee koperen haken, 

 waarmede de staaf gehangen wordt aan een korte stalen veer, welke 

 met de staaf den slinger uitmaakt. De horizontale as is het boveneinde 

 der stalen veer, waar zij tusschen plaatjes is vastgeklemd. 



Aan de as B , waarom het anker zich kan bewegen , is een verticale 

 ijzeren stang bevestigd, die in een horizontale pin eindigt. Deze hori- 

 zontale pin steekt door een opening in de houten staaf van den slinger. 



Indien de slinger heen en weer gaat , wordt de ijzeren stang en 

 hiermede het anker heen en weer bewogen. Telkens wordt daarbij het 

 rad C vrij ; door het gewicht H komt het geheele raderwerk in beweging. 



Wanneer de slinger zijn uitersten stand links heeft , zal de rechter- 

 tand van het anker het raderwerk tegenhouden. Gaat de slinger zijn 

 evenwichtsstand voorbij , dan is het raderwerk een oogenblik vrij ; maar 

 bij een kleine afwijking rechts zal de linkertand van het anker de 

 beweging weer verhinderen. De inrichting is zoodanig dat, als de slin- 

 ger twee malen zijn evenwichtsstand voorbij is gegaan, het rad C om 

 één tand verder is gekomen. Het rad C heeft dertig tanden. Na 60 

 slingertyden heeft het dus één omwenteling gemaakt. 



Door de verbinding van den slinger met het raderwerk zou hy nog 

 eerder in rust komen, dan wanneer hij zich vrij kon bewegen, indien 

 men niet op eigenaardige wijze daartegen gewaakt had. 



