102 OVER HET METEN VAN TIJD. 



gertijd van den slinger af; brengt men het lager, zoo wordt de slin- 

 gertijd grooter. Men ziet hoe men den slingertijd zoo kan regelen , dat 

 hij niet merkbaar verschilt van één seconde. 



Dikwijls is nog een seconden wijzer aanwezig; deze is dan op de as 

 C vastgemaakt. 



De klok, welke ik hier beschreven heb, is van de meest eenvoudige 

 inrichting. Het is ook mijn doel niet om u op de hoogte te brengen 

 van alle verbeteringen , die uitgedacht zijn om den regelmatigen gang 

 er van te verzekeren. Dit alleen zou het onderwerp van een voordracht 

 kunnen uitmaken. Alleen wil ik op enkele punten wijzen , waarin ge- 

 woonlijk een sterrenklok van deze verschilt. 



In de eerste plaats volbrengt de uurwijzer in een sterrendag niet 

 twee volledige omwentelingen , maar slechts één. De wijzerplaat is in 

 24 deelen verdeeld, en telkens verloopt er een uur voordat de wijzer 

 een verdeeling verder komt. Men kan dit bereiken door het aantal tan- 

 den van het rad G te verdubbelen. De sterrenkundigen tellen ook tot 

 24 uur; moeten er nog twee uren verloopen voordat het voorjaars- 

 nachteveningspunt zijn hoogsten stand bereikt, dan zeggen zij dat het 

 22 uur is. 



Bij het opwinden der klok doet zich het bezwaar voor dat zij een 

 oogenblik tot stilstand gebracht wordt , daar het gewicht H zijne ge- 

 wone werking niet kan uitoefenen. Dit moet voorkomen worden. Men 

 kan bijv. een veer aanbrengen, die gedurende het opwinden het groote 

 rad E voortdrijft. 



Vervolgens ondervindt de slinger den invloed van de verandering in 

 temperatuur en in den weerstand, dien de lucht biedt. 



Een sterrenklok wordt dikwijls geplaatst in een ruimte waarin de 

 dichtheid en daarmede de weerstand der lucht dezelfde blijft. Op deze 

 wijze kan die bron van onregelmatigheden weggenomen worden; ook 

 langs anderen weg kan men er toe geraken. 



Men heeft wel op enkele plaatsen gepoogd de sterrenklok in een af- 

 gesloten ruimte te brengen waarin ook de temperatuur standvastig is, 

 bijv. door haar in een diepen daartoe vervaardigden kelder te stellen. 

 Meestal tracht men echter op andere wijze den nadeeligen invloed van 

 temperatuursveranderingen te ontgaan. De slinger heeft dan een eigenaar- 

 dige samenstelling. Deze slinger bijv. bestaat uit een stalen staaf ein- 

 digende in een stalen hollen cylinder. In den cylinder bevindt zich kwik. 

 By verwarming zet zich de stalen staaf uit en wordt langer; tenge- 



