104 OVER HET METEN VAN TIJD. 



der aarde, waardoor de schijf evenwijdig komt aan het vlak, waarin 

 de zon in den loop van een dag zich beweegt. Telkens als de zon haar 

 hoogsten stand bereikt, valt de schaduw van den stok langs dezelfde 

 Ign; men zegt dat het dan middag is of twaalf uur. Heeft de schaduw 

 een verplaatsing ondergaan gelijk aan 2'ï ^^^ ^^^ geheele omwente- 

 ling , dan zegt men dat er een uur verloopen is , enz. 



De zonnewijzer voldoet echter niet aan de behoeften van den tegen- 

 woordigen tijd. Door fijne waarnemingen op de zon zou men genoeg- 

 zame nauwkeurigheid kunnen verkrijgen, maar slechts enkelen kunnen 

 deze uitvoeren. En alles houdt op , zoodra de zon onder den horizon 

 is of door wolken bedekt wordt. 



Men heeft daarom een tijdrekening ingevoerd , die het gebruik van 

 klokken mogelijk maakt, en toch niet onoverkomelijke bezwaren ont- 

 moet in de eischen van het dagelijksch leven. 



De zon schgnt in den loop van een jaar te midden der sterren een 

 cirkel te beschrijven. Intusschen legt zij eiken dag niet hetzelfde boogje 

 langs dien cirkel af; bovendien staat het vlak van den cirkel niet lood- 

 recht op de as der aarde. Hierin ligt de oorzaak van den afwisselenden 

 duur van een zonnedag. 



Om den ganschen cirkel te doorloopen, heeft de zon noodig 366,242203 

 sterrendagen. Men stelt zich nu voor, dat als de zon in het zoogenaamde 

 voorjaarsnachteveningspunt staat, een denkbeeldige zon die plaats ver- 

 laat en zich in een vlak loodrecht op de as der aarde gaat bewegen , 

 en wel regelmatig in vergelijking met de dagelijksche beweging der 

 sterren, terwijl ze tegelijk met de ware zon na 366,242203 sterren- 

 dagen weer het voorjaarsnachteveningspunt bereikt. 



Men noemt het tijdsverloop tusschen twee opeenvolgende culmina- 

 ties van deze denkbeeldige zon een middelbaren zonnedag. De middel- 

 bare zonnedag is altijd even groot en wel ongeveer vier minuten lan- 

 ger dan de sterrendag. Het 24ste gedeelte van een middelbaren zonnedag 

 noemt men een uur middelbaren zonnetijd; het 60ste gedeelte van dit 

 uur een minuut middelbaren zonnetijd; het 60ste gedeelte van zalk een 

 minuut een seconde middelbaren zonnetijd. Deze laatste is natuurlijk 

 iets grooter dan de seconde sterrentijd. Men zorgt nu dat de slinger 

 van de klok, die den middelbaren zonnetijd zal aanwijzen, juist één 

 seconde middelbaren zonnetijd tot slingertijd heeft. Dit is het geval 

 bij onze gewone klokken. 



Als de denkbeeldige zon culmineert heeft men het midden van den 



