OVER HET METEN VAN TIJD. ' 111 



Het zal u bekend zijn dat , als een zoogenaamde stemvork een toon 

 geeft, de beenen er van een heen- en weergaande beweging hebben. 

 Beurtelings naderen zij elkander en verwijderen zij zich van elkaar. 



De hoogte van den toon, door de stemvork voortgebracht, hangt af 

 van het aantal malen , dat in een zeker tijdsverloop elk der beenen heen- 

 en weer gaat. Uit de hoogte van den toon kan men zelfs bepalen hoe- 

 veel keeren dit in de seconde gebeurt. 



Zie hier een stemvork, die, in trilling gebracht, geen toon voort- 

 brengt. Het blijkt namelijk dat, zoo de beenen minder dan ongeveer 

 32 malen in de seconde zich heen en wesr bewegen, de veroorzaakte 

 Inchtversfcoring geen indruk op ons gehoororgaan maakt. Langs een 

 anderen weg heeft men gevonden dat deze stemvork, zooals men het 

 uitdrukt, 15 trillingen in de seconde volbrengt. 



Aan een der beenen is een stift aangebracht, welke aan de bewe- 

 ging deelneemt. Stel ik de stift zoodanig dat zij zich daarbij in een 

 horizontaal vlak verplaatst , en doe ik haar drukken tegen het met roet- 

 zwart bedekte papier , zoo zal bij de draaiing van het handvat een kromme 

 lijn bescbreven worden van den vorm dien ik zoo even liet zien (Fig. 10). 

 Neemt men nu aan, hetgeen zeker binnen enge grenzen juist is, dat 

 elk der beenen een heen- en weergaande beweging telkens in het- 

 zelfde tijdsverloop volbrengt , zoo besteedt de stift , om van haar uiter- 

 sten stand links naar haar uitersten stand rechts te komen , ^-'^ van een 

 seconde. Men weet dus dat de stift om van A naar E te komen -3^^ of 

 i\ seconde noodig heeft. 



In plaats van deze stemvork kan ik een andere aanbrengen die 50 

 of 100 of 500 trillingen in de seconde maakt. Zie hier er een van 

 260 trillingen. Laat ik haar op de aangegeven wijze een kromme lijn 

 teekenen, zoo gebruikt zij, om van A naar C te komen, 5 1^ seconde. 



Dit is de toestel; ik moet nu nog door een paar voorbeelden het 

 gebruik toelichten , dat men er van maakt. 



Hier staat een elektriciteitsbron. Zoodra men de zoogenaamde polen 

 door een metalen draad verbindt , zal de elektriciteit van de eene pool 

 naar de andere vloeien. Den draad leid ik om een magneet, die met 

 dezen wijzer verbonden is en om een horizontale as kan draaien ; ver- 

 der om een week ijzeren staafje. Vloeit de electriciteit door den draad , 

 zoo zal de magneet in beweging geraken , hetwelk zich openbaart in 

 de verplaatsing van den wijzer; tegelijk zal het week ijzeren staafje 



