112 OVER HET METEN VAN TIJD. 



magnetisch worden, waardoor het in staat is een ander stuk week ijzer 

 aan te trekken. Dit stuk ijzer bevindt zich aan het eene uiteinde van 

 een hetboom, waar ook een stift is aangebracht; het andere uiteinde 

 wordt door een veer naar beneden getrokken. De stift stel ik zooda- 

 nig dat zij, zoodra de hefboom door het magnetisch worden van het 

 staafje in beweging geraakt, tegen het met- roetzwart bedekte papier 

 aandrukt en wel in een punt , dat gelegen is in hetzelfde horizontale 

 vlak waarin de stift van de stem vork heen- en weergaat (Zie fig. 9). 

 Op het oogenblik is de metalen geleiding tusschen de polen der elek- 

 triciteitsbron verbroken; maar ik behoef dezen draad maar in dit 

 kwikbakje te steken om aan de elektriciteit gelegenheid te geven door 

 den draad te stroomen en hare werking op den magneet en het stukje 

 week ijzer uit te oefenen. 



Er moet nu onderzocht worden hoe de grootte van den uitslag, dien 

 de magneet en daarmede de wijzer verkrijgt, afhangt van den tijd ge- 

 durende welken de elektriciteit door den draad vloeit, in de onderstel- 

 ling dat die tijd zeer kort is. Daartoe sluit ik de geleiding en verbreek 

 haar terstond weer; ik lees af hoe groot de afwijking der naald wordt. 

 Zoolang als de geleiding gesloten is geweest, heeft de stift, die aan 

 den hefboom bevestigd is , gedrukt tegen het met roetzwart bedekt 

 „.^ papier, en daarbij een boogje PQ van een schroeflijn 



^ beschreven. Om het tijdsverloop te kennen gedurende 

 hetwelk de electriciteit haar werking heeft doen ge- 

 voelen, behoeft men maar te bepalen welken tijd deze 

 stift besteed heeft om dat boogje PQ te teekenen. 

 Deze wordt gevonden uit de kromme lijn AB , door de 

 stift van de stem vork achtergelaten (fig. 11). Men 

 trekke door P een horizontale lijn, die de kromme lijn 

 AB in K ontmoet , en evenzoo een lijn door Q , die 

 AB in L treft. De lijnen PQ en KL zijn in gelijke 

 tijdsverloopen beschreven. De stift der stemvork is 

 daarin drie keeren van zijn eenen uitersten stand in den anderen ge- 

 komen, en heeft nog den weg van rechts naar links voor een gedeelte 

 gemaakt, dat hij byv. in i van den halven trillingstijd aflegt. De ge- 

 zochte tijdsduur is dus 3 X 5277 + 4- X gl^- == ,-0^0 seconde. 



Laat men nu gedurende ,1^ seconde de elektriciteit op den magneet 

 werken, dan ondergaat hij de afgelezen uitwijking, byv. 9 graden of 

 ^j'gste van een geheele omwenteling. Men doet een tweede proef; de 



