124: VLOEIBAARMAKING VAN GASSEN. 



Koolzuur wordt bij een temperatuur van IS."! C. vloeibaar , onder een 

 druk van 47 atmosferen. Terwijl het volume van het koolzuur bij 

 lagere drukking ongeveer omgekeerd evenredig is met de drukking 

 (wet van Boyle of Mariotte) , wordt het bij hoogere drukkingen in toe- 

 nemende mate sterker saamgeperst dan volgens deze wet het geval 

 zou zgn, zoodat bij 47 atmosferen zyn volume slechts 3/5 is van het 

 volgens deze wet berekende. Wordt al dit koolzuur tot vloeistof ver- 

 dicht, dan neemt het ongeveer 1'5 in van het volume, dat het on- 

 middellijk vóór de verdichting had. Terwijl het gasvormige koolzuur 

 bij verhooging van temperatuur sterker uitzet bij hoogere drukking, 

 zet ook het vloeibare koolzuur zich sterker uit dan een gas. Het is 

 veel sterker samendrukbaar dan gewone vloeistoffen , die dit zeer wei- 

 nig zijn. De wgze, waarop vloeibaar koolzuur zich onder de werking 

 van warmte en drukking verhoudt, is dus zeer verschillend van die 

 van gewone vloeistoffen , en nadert in sommige opzichten tot die van 

 en gas. 



Onderwerpt men het koolzuur by een hoogere temperatuur, bij 

 21. "5 C. b.v., aan steeds grooter wordende drukking, dan vindt men 

 dat het bij 60 atmosferen vloeibaar wordt, en dat de vloeistof on- 

 geveer 1/3 van het volume inneemt, hetwelk het gas onmiddellyk 

 vóór de verdichting had. Het buitengewoon dichte gas nadert dan in zijn 

 eigenschappen tot de buitengewoon lichte vloeistof. Toch is er nog 

 een duidelijk onderscheid tusschen den gasvormigen en den vloeibaren 

 toestand, ofschoon dat onderscheid aan het afnemen is. 



Eindelijk, bij een temperatuur van 30. "90. en een drnk van 73 tot 

 75 atmosferen , kan men geen afscheiding tusschen vloeistof en gas 

 onderscheiden; maar tegelijkertijd brengen zeer kleine veranderingen 

 in drukking of in temperatuur zulke groote veranderingen in dichtheid 

 te weeg, dat men in de buis verschijnselen waarneemt, die doen den- 

 ken aan hetgeen men ziet bij de menging van vloeistoffen van ver- 

 schillende dichtheden , • of bij het opstijgen van zuilen verwarmde lucht 

 door koudere lagen. Boven 30. "9 0., b.v. reeds bij 31. °1 0., blijft het 

 koolzuur gasvormig, hoe sterk men het ook samenperse ; bij 30.^9 O. 

 ligt dus de critische temperatuur van koolzuur ; boven die tempera- 

 tuur kan men het koolzuur met volle recht een permanent gas noemen. 



Deze proeven en beschouwingen zijn ook daarom merkwaardig, wijl 

 er uit blijkt, hoe verkeerd men zou doen, door den vloeibaren en 

 den gasvormigen toestand als twee scherp begrensde toestanden der 



1 



