cailletet's en pictet's proeven. 135 



De beweging der pompen werd voortgebracht door een stoommachine 

 van 15 paardenkrachten , die eenige nren achtereen werkte. 



Een in de figuur niet afgebeelde gashouder van groeten inhoud is 

 met gasvormig koolzuur gevuld , dat daarin boven olie bewaard wordt. 

 De pompen E en F zuigen daaruit bij het begin der proef het kool- 

 zuur op, dat tot voeding van het koolzuurreservoir noodig is. Is de 

 hoeveelheid vloeibaar koolzuur in het reservoir voldoende, dan wordt 

 de verbinding tusschen de pompen E en F en den gashouder H door 

 een kraan afgesloten , en de toestel op de boven beschreven wijze in 

 werking gesteld. 



In fig. 3 stelt N een schroef voor, waardoor de opening P kan 

 worden vrijgemaakt, zoodat de vloeibare zuurstof in de lucht uitstroomt. 

 Bij eene latere constructie van den toestel is deze opening met schroef 

 door piCTET weggelaten. In plaats daarvan werd de buis M zoo lang 

 gemaakt , dat zij met het gesloten eind buiten den mantel H reikte , 

 en werden aan het gesloten eind een kraan en een manometer aange- 

 bracht. 



Bij een drukking van 320 atmosferen , die men op den manometer 

 aan het uiteinde der buis M kan aflezen , opende pictet de kraan , 

 waardoor het gas zich plotseling kon ontspannen. Daardoor ontstond 

 een warmte-absorptie , die sterk genoeg was om een deel der zuurstof 

 vloeibaar te maken , zoodat een zuurstofstraal uit de kraan met 

 kracht naar beneden stroomde. 



De toestel van pictet heeft aanzienlijke afmetingen. Hij is opgesteld 

 in een groote zaal , waar meer dan 30 personen gemakkelijk alle phasen 

 der proeven kunnen volgen. De Société génévoise pour la construction 

 cV Instruments de pliysique stelde pictet in staat over zulk een vrij kost- 

 bare inrichting te beschikken. 



Na de in mijn eerste opstel vermelde proeven , heeft pictet bij eene an- 

 dere gelegenheid in zyne buis een hoeveelheid vloeibare zuurstof van 

 45.467 gram verkregen , die een ruimte innam van 46.25 kub. centimeters. 

 De mogelijkheid bestond daarbij , dat dit volume iets te groot was aan- 

 genomen. Pictet komt dus tot het besluit, dat de dichtheid der vloei- 

 bare zuurstof in 1 is. Deze uitkomst is in overeenstemming met vroe- 

 gere theoretische beschouwingen van dumas. Om de beteekenis daar- 

 van toe te lichten , veroorloof ik mij eene korte uitweiding. 



Wanneer men het atoomgewicht van een element door het soortelijk 

 gewicht deelt, krijgt men het atoomvoluum. De atoomvolumen van ver- 



