BENIGE OPMERKINGEN OVER UE NATUURWETENSCHAPPEN ENZ. 139 



beterd ; men klaagt over wautrouwen , over een zekere mate van bederf 

 in de maatschappelijke verhoudingen — in één woord , over den realis- 

 tisehen tijdgeest. 



Onder al die pessimisten , ach- en wee-roepers , vinden wij niet alleen 

 een menigte lieden , die door een blinde ingenomenheid met verouderde 

 denkbeelden of door een ziekelijke gehechtheid aan begrippen en gewoon- 

 ten, van ouders en grootouders overgenomen, zich geroepen voelen om alles 

 wat het nieuwe huldigt met een zekere stijfhoofdigheid op zijde te 

 schuiven en zich te scharen onder de banier van ouderwetsche bet- 

 weterij — maar ook vinden wij er velen die , zonder een blinde neiging 

 voor het verouderde, ons op velerlei gronden zullen verklaren , waarom 

 zij in het belang der menschheid meenen verplicht te zijn den snel- 

 vlietenden stroom van vooruitgang in zijn vaart te stuiten. Met deze 

 laatsten is 't zeker noodig rekening, te houden, hunne argumenten te 

 overwegen en die aan de werkelijkheid te toetsen ; en dan kunnen wij 

 zeker zijn , uit welk optimistisch oogpunt wij den stand van zaken ook 

 mogen bezien, door vele hunner beweringen worden wij onwillekeurig 

 tot een ernstig nadenken gebracht over menige kwestie en de daaruit 

 voortvloeiende voorstellingen, wier aanprijzing en uitbreiding wij van 

 te voren wellicht geen oogenblik in overweging zouden hebben genomen. 



Onder al de kwesties die dan ook in onze dagen zoo veel verschil 

 van gevoelen uitlokken , behoort zeker genoemd te worden , de invloed 

 dien de beoefening der natuurwetenschappen op de gedachtenrichting 

 uitoefent. Van vele kanten wordt toch beweerd , dat die invloed in 

 menigerlei opzicht ongelukkig werkt; dat de mensch, die zich zooveel 

 mogelijk met de kennis dier wetenschappen heeft vertrouwd gemaakt , 

 gebracht wordt tot gevolgtrekkingen , die noodzakelijk moeten leiden 

 tot eene realistische wereldbeschouwing; dat hy door een gedurig vragen 

 en zoeken naar verband en oorzaak van het bestaan der dingen, dik- 

 wijls een zekere mate van tevredenheid of kalme berusting moet prijs 

 geven , waardoor hij in strijd komt met de wereld en dikwijls met zijn 

 eigen gemoedsbestaan ; dat zijn geest zich hoofdzakelijk richt op het zinne- 

 lijke en stoffelijke , en dat alles wat daarbuiten ligt over 't hoofd wordt 

 gezien en als nutteloos of onbestaanbaar wordt ter zijde gesteld ; dat hij 

 in 't algemeen daarbij veel verliest en er weinig voor in de plaats krijgt. 



Dergelijke klachten worden dikwijls geuit door menschen, die daarbij 

 wel degelijk een open oog hebben voor het groote nut en de heilzame 

 verbeteringen die het gevolg zijn van de ontzaggelijke vorderingen, welke 



