BETREKKING TOT DE AESTHETISCHE ONTWIKKELING. 141 



onderdrukt? Belemmert zij de aesthetische ontwikkeÜDg , en zoo ja, 

 moet dan de kennis der natuurwerkingen , verplichtend als zg is wegens 

 hare veelvuldige toepassingen in het maatschappelijk leven , niet eerder 

 beperkt worden tot een engen kring, dan dat zij, vooral onder die- 

 genen die er later niet bepaald hunne bizondere studie van maken, 

 zooveel mogelijk wordt uitgebreid? 



Het stellen en bespreken van deze vraag kan menigeen misschien 

 overbodig voorkomen. Toch is dit , in onze dagen zelfs , lang niet het 

 geval. In het leerplan, bij Kon. Besluit 27 April 1877 (Staatsblad 8^) 

 vastgesteld voor de gymnasia, werd aan de beoefening der natuurweten- 

 schappen een zeer klein plaatsje ingeruimd, en verschillende stemmen 

 verhieven zich daarop, die luide riepen om verandering en vermeerde- 

 ring van het natuuronderwijs. De meeningen omtrent dit onderwijs en 

 zijn invloed zgn dus nog wel degelijk verdeeld en uiteenloopend, en 

 wij willen daarom trachten na te gaan in hoever het wantrouwen , dat 

 velen nog jegens het natuuronderwijs schijnen te koesteren, al of niet 

 gerechtvaardigd is. 



Het valt zeker niet te betwijfelen dat de zin voor het schoone bij 

 lederen mensch aanwezig is , dat de ingenomenheid met het schoone 

 iets is, dat als onafscheidelijk van de menschelijke natuur moot worden 

 beschouwd. Hoe dit gevoel voor het schoone bij sommigen in hooge 

 mate, bij anderen daarentegen weinig ontwikkeld kan zijn, wij kunnen 

 dit dagelijks opmerken , maar geheel ontbreekt het nooit. Reeds bij 

 kinderen van verschillende standen vinden wij dat gevoel aanwezig; 

 hoeveel bekoorlijke eigenaardigheid ligt er niet in de kinderlijke ver- 

 rukking over een of ander , dat den kinderlijken schoonheidszin levendig 

 aandoet! Het kind vraagt nog niet waarom en hoe; het ziet — en 

 het bewondert. Wanneer dan later de menschelijke geest meer ontwik- 

 keld en er naar gericht wordt, zich bepaalde begrippen van de verschillende 

 voorwerpen , die de natuur hem aanbiedt , te vormen , verliest hij daardoor 

 wel is waar die zuivere , oorspronkelijke aanschouwingswijze — maar toch 

 wordt gelukkig de zin voor het schoone in hem niet uitgedoofd; zijn 

 geest, ruimer ontwikkeld, voor hoogere indrukken vatbaar, vindt in 

 den oneindigen rykdom der natuur nieuw voedsel, laaft zich aan de 

 heerlijke voortbrengselen van natuur en kunst. Zoo wordt het schoon- 

 heidsgevoel tegelgk met het verstand ontwikkeld. Hij, die het schoone 



