144 EENIGE OPMERKINGEN OVER DE NATUURWETENSCHAPPEN MET 



analyseeren, met de fijnste werktuigen en zekerste hulpmiddelen de 

 kleinste bestanddeelen van een of ander lichaam trachten te vinden , 

 of de werking der deelen onderling willen opsporen , en eindelijk na 

 lange inspanning, waarbij onze geest voortdurend op het abstracte ge- 

 richt is , ons van die zaak langs dien weg een begrip hebben gevormd , 

 zou dan die exacte kennis en het volledig begrip van de werking 

 der deelen van dat geheel den indruk verminderen , dien dit geheel , 

 bij de harmonische samenwerking der deelen, op ons kan uitoefenen? 

 Zou het genot , dat wij ondervinden wanneer een schoon geheel zich 

 in eenigen vorm aan ons voordoet, merkbaar afnemen, wanneer 

 wij van te voren dat geheel aan onze analytische beschouwingen en 

 onderzoekingen hebben onderworpen? Wij gelooven zeker overtuigd te 

 zijn , dat ook hierin alle vrees ongegrond is en willen , om een paar 

 voorbeelden te geven, den lezer voor een oogenblik als natuuronder- 

 zoeker stellen tegenover een natuurtafereel en een kunstwerk. 



Gesteld dan, geachte lezer, dat gij na een langen tijd van onver- 

 poosde studie in de natuurwetenschappen, na eenige dagen van voort- 

 durende inspanning zelfs , veroorzaakt door een zwaar examen dat gij 

 glansrijk doorstaan hebt, lust gevoelt om eens van de frissche , vroolijke 

 natuur zelve in volle mate te gaan genieten , en dat gij een of ander 

 heerlijk plekje bezoekt, waar niets u meer aan de woelige stad en aan 

 het dompig studeervertrek herinnert. — Het is een heerlijk schoone herfst- 

 dag, zoo helder, zoo zonnig als wij die bij ervaring kennen: een van 

 die laatste , vriendelijke afscheidsgroeten van den zomer. De schilder- 

 achtigste tinten vertoonen zich aan uw oog ; een liefelijk landschap met 

 de aangenaamste afwisselingen van lichte en donkere partijen breidt 

 zich voor u uit. Het geheel oefent een meer dan opwekkenden invloed 

 op u uit: gij gevoelt u als 't ware een geheel ander mensch. En 

 toch, het heeft ii aan natuurbeschouwingen, in den tijd die achter u 

 ligt , niet ontbroken ; gij hebt u de leer der levensverrichtingen in de 

 organische wereld zooveel mogelijk eigen gemaakt, kunt nauwkeurig 

 den invloed van licht en warmte op deze bloem en gene plant verklaren , 

 kunt ze ontleden in hunne bestanddeelen : gij zoudt die zelfs op staanden 

 voet één voor één kunnen opnoemen — maar de indruk dien het schoone 

 natuurtooneel bij den eersten aanblik op u maakt, doet u alle deelen 

 en onderdeelen voor een korte poos vergeten, de werking van het geheel 

 hoadt u te veel bezig; gij geniet volop; uw abstracte kennis doet aan 

 uw natuurgenot hoegenaamd geen afbreuk , en gij wandelt in een vroo- 



