BETREKKING TOT DE AESTHETISCHE ONTWIKKELING. 145 



lijke, opgewekte stemming verder. Daar valt uw oog toevallig op een 

 plant, juist dezelfde waarvan gij op uw examen zooveel moest vertellen , 

 en onwillekeurig dwalen uwe gedachten nog eens af naar de deeltjes 

 van die plant en de werkingen waaraan zij zetel zijn, hoe die- 

 zelfde deeltjes weer op andere wijze verbonden en in andere verhou- 

 dingen in geheel verschillende lichamen worden teruggevonden, hoe al 

 die werkingen in de materie toch zoo naar vaste wetten geregeld en 

 van elkaar afhankelijk zyn; dat alles gaat u in een oogenblik door het 

 hoofd — en te midden van die levende, vriendelijke natuur wordt gij 

 gestemd tot verrukking en bewondering, dat van dit prachtig geheel 

 elk onderdeel op zijn beurt weer een bewonderenswaardig geheel is en 

 dat de samenwerking van al die deelen , zoo juist geordend, weer kan 

 leiden tot het heerlijk natuurtafereel, dat daar voor u ligt. 



Uw natuurkennis heeft uw genot in 't minst niet benadeeld , maar 

 zg stemt u daarentegen nog meer tot oprechte bewondering voor de 

 natuur zelve. 



Of wel, gij zult u in het bestudeeren der natuurkunde den laatsten 

 tijd in 't bijzonder hebben beziggehouden met de geluidsleer, de leer 

 der trillingsbewegingen, en gij hebt u daarvan de physische en mathe- 

 matische beschouwingen goed eigen gemaakt; gij hebt het bekende 

 werk van helmholtz , Die Lehre von den Tonempfindungen met vrucht 

 doorgewerkt, zijt doorgedrongen tot het juiste begrip van tonen, klan- 

 ken, harmonie; geen boventonen, geen combinatietonen zijn u meer 

 vreemd, en gij weet 't haarfijn te verklaren waarom een klarinet zóó 

 klinkt en een viool anders. GrenotvoUe uren hebt gij gesmaakt, toen 

 gij , al lezend en studeerend , aan de hand van den grooten physicus den 

 tempel van wetenschap zijt binnengetreden, waar veel, dat u vroeger 

 onbegrijpelijk en geheimzinnig toescheen, u geopenbaard is geworden. 

 Gelukkig in het bezit van zooveel verworven kennis, gaat gij naar een 

 concert; een goed bezet orchest laat u een sinfonie van den een of 

 anderen grooten componist hooren. Hemel, wat grijpen u die eerste 

 volle statige akkoorden krachtig aan! Gy wildet nu immers eens hoo- 

 ren of enkele instrumenten , op een bepaalde wijze samenwerkend , wel 

 die en die uitwerking op u hadden, of — maar uw geest dwaalt on- 

 willekeurig af, en wordt zoo geheel overweldigd door de heerlyke har- 

 monie en den rijkdom van gedachten, die de groote meester in zijn 

 werk heeft gelegd, dat gg genoodzaakt zijt het partiëele te vergeten 

 en n geheel aan het genot van het kunstwerk over te geven. Den vol- 



10 



