146 EENIGE OPMERKINGEN OVER DE NATUURWETENSCHAPPEN MET 



genden dag zit gij in uw studeervertrek, en deukt nog onwillekeurig 

 aan een en ander dat u gisteren zoo boeide en dikwijls in verrukking 

 bracht — daar valt uw oog op bet werk van helmholtz, en uwe ge- 

 dachten dwalen af naar de geluidstudie; alles wat gisteren en zelfs 

 nu nog in zijne nawerking u zoo bezighield en uw geestdrift opwekte, 

 waren toch maar trillingen ^ bewegingen van de materie, die op een 

 bepaalde wijze door uw fijn georganiseerd gehoorwerktuig zijn op- 

 genomen; voelt gij u eenigszins ontstemd bij de gedachte, dat gij al 

 die samengestelde trillingen, wier opeenvolging en samenwerking u in 

 vervoering brachten , weer zoudt kunnen ontleden in enkelvoudige slin- 

 gerbewegingen van zooveel in de sekonde? Neen, gij moet het beken- 

 nen, die methode van analyse heeft uw kunstgenot in 't minst niet 

 bedorven; als op een geheel anderen weg liggend, heeft zij met dit 

 genot zelf niets gemeen gehad; maar terwijl gij nog een oogenblik 

 daarover zit na te denken, komt gij onwillekeurig tot de conclusie, 

 juist met behulp van uwe exacte kennis, dat de natuur grootsch en 

 prachtig is in hare werkingen, want dat de kleinste, onzichtbare be- 

 wegingen van de materie op een bepaalde wijze geordend en verbonden 

 door den machtigen geest van het genie, tot het hoogste kunstgenot 

 kunnen voeren. Ja, gij kunt er van verzekerd zijn, uw natuurkennis 

 heeft het kunstgenot niet verminderd , maar zij verhoogt nu uwe waar- 

 deering van de kunst. 



Zoo zouden wij op nog vele dergelijke gevallen kunnen wijzen, waar- 

 uit kan blijken, dat de studie der natuurwetenschappen den gelukki- 

 gen invloed, dien de werking van het schoone in de natunr en in de 

 kunst op den mensch uitoefent , in het minst niet zal schaden ; integen- 

 deel, die kennis, zooals wij boven aantoonden, doet ons het schoone 

 op hoogeren prijs stellen. Het een sluit het ander hier niet uit. Toen 

 wij daar straks van het gebouw spraken , dat slechts in zijn geheel voor 

 den aestheticus waarde heeft, terwijl de natuurvorscher de bestanddee- 

 len der bouwstoffen onderzoekt, verzuimden wij er bij te voegen dat 

 vooreerst voor den natuurkenner het begrip van veel schoons is weg- 

 gelegd , dat zich in de kleinste werkingen van de deelen openbaart , het- 

 geen voor den meer oppervlakkigen beschouwer blijft verborgen, en dat 

 vervolgens niets den natuur onderzoeker belet om ook het schoone van 

 het geheel te genieten, welk schoon hem nog van meer waarde moet 

 zijn , als hij in zijn geest van de kleinste deelen opklimt tot het geheel. 



Zoo kan dan zelfs de steeds toenemende ontwikkeling der natuur- 



