150 EENIGE OPMERKINGEN OVER DE NATUURWETENSCHAPPEN MET 



besteed aan de beoefening der natuurwetenscbappen , dat de leerlingen 

 een juist begrip van de voornaamste natuur werkingen en hare toepas- 

 singen krijgen en het verband tusschen die verschijnselen hier en daar 

 leeren bevatten , en wanneer daarenboven hij , die geroepen is het 

 natuuronderwijs te geven, zelf een juist oog en open hart hebbende 

 voor het schoone in de natuur, de jeugdige beoefenaars er op wijst, 

 zoo vaak daartoe aanleiding is, hoe men van het bijzondere tot het 

 algemeene kan opklimmen , en alzoo , zelf met liefde voor de weten- 

 schap vervuld, ook die liefde in de jonge harten weet op te wekken, 

 dan zal de invloed, dien dit onderwijs op het jonge geslacht uitoefent, 

 gunstig, de strekking weldadig zijn. 



Alzoo in de eerste plaats: geen verbrokkeling, geen besnoeiing in 

 leerstof en tijd. Gaan wij na het aantal uren, dat gemiddeld aan de 

 Hoogere Burgerscholen aan de beoefening dier vakken besteed wordt, 

 zoo is dit aantal ruim voldoende om het gewenschte resultaat te ver- 

 krijgen, en 't is zeer goed mogelijk dat zelfs met een paar uren minder 

 het natuuronderwijs ook nog zeer goede vruchten kan dragen. Het valt 

 verder niet in den aard van dit opstel, om hier over een bepaald a>Sbia.ial 

 uren te spreken; alleen wenschten wij te zeggen, dat eene overdreven 

 beperking van dit onderwijs , waardoor de oppervlakkigheid in de haud 

 wordt gewerkt, in vele opzichten allertreurigste gevolgen kan hebben. 

 Terwijl de minder begaafden aan het vluchtig overzicht, dat op die 

 wijze alleen van die vakken zou kunnen gegeven worden , weinig zullen 

 hebben en er voor hun verder leven bijna niets van zullen overhouden 

 dan wellicht de flauwe herinnering aan enkele experimenten, die dan 

 voor hen weinig meer waarde kunnen hebben dan het zien van eenige 

 curiositeit — zullen de meer ontwikkelden genoodzaakt zijn hun denken 

 te bepalen tot eenige brokstukken van het geheel, en zullen deze zoo- 

 doende gevaar loopen de slechte en bedorven vruchten te plukken, die 

 maar al te vaak door een verbrokkeld natuuronder wys worden afgeworpen. 

 Wanneer dan een voldoend aantal uren voor het natuuronderwijs is 

 beschikbaar gesteld, zal er tevens tijd en gelegenheid bestaan, om nu 

 en dan de leerlingen te wijzen op schoone gevolgtrekkingen, waartoe 

 het een of ander behandeld gedeelte kan aanleiding geven; ook hierin 

 vermijde men natuurlijk alle overdrijving. Het zou bespottelyk en daaren- 

 boven schadelijk voor elk juist begrip zijn, indien het natuuronderwijs 

 ontaardde in het geven van verhevene natuurbeschouwingen , waarbij 

 de juiste begrippen aan misplaatste algemeene betrachtingen zouden 



