VERVALSCHING TAN LEVENSMIDDELEN. 



R. SINIA. 



In de eerste helft der l?'^'^ eeuw leefde in Engeland de wijsgeer 

 THOMAS HOBBES, die in zijn Leviathan en verscheidene andere werken 

 denkbeelden verkondigde , welke geheel en al in tegenspraak waren met 

 hetgeen de christelijke moraal tot dusverre geleerd had. Geen wonder, 

 dat de door hem geschreven boeken en verhandelingen vrij algemeen 

 niet alleen voor onzinnig, maar zelfs voor godslasterlijk en staatsge- 

 vaarlijk werden uitgekreten. Het ligt niet in mijn plan, een overzicht 

 te geven van zijn wijsgeerige beschouwingen; trouwens, dit zou mijn 

 bevoegdheid ook te buiten gaan : ik wensch alleen hier aan te stippen , 

 dat hij de sedert dien tijd beroemd en berucht gewordene woorden 

 uitsprak: dat de eene mensch een wolf is voor den anderen. Dat was 

 boud gesproken; immers, wanneer men op die stelling voortredeneert, 

 dan komt men tot het besluit, dat al de handelingen, waardoor de 

 menschen zich kenmerken, gegrond zijn op baatzucht, op eigenbelang, 

 op egoïsme. Al zou ik nu niet gaarne de uitspraak van den beroemden 

 HOBBES in alle mogelyke opzichten beamen , toch ben ik overtuigd , dat 

 ze zeer dikwijls niet valt te betwijfelen , en ieder zal het met mij eens 

 zijn, dat er althans één gebied is, waarop die woorden maar al te 

 vaak waar blijken te zijn. Het is 't gebied van den handel, dat ik 

 hier op 't oog heb. Het is waar, dat er in alle plaatsen der beschaafde 



