VEttVALSCHING VAN LEVENSMIDDELEN. 157 



Irjkste vergiften ; doch het is menigmaal gebleken , dat het aanhoudend 

 gebruik daarvan gevaarlijke ziekten kan veroorzaken. In 1875 en 1876 

 althans brak ten gevolge hiervan in Silezië een vreeselijke epidemie 

 uit, die ook vroeger meermalen verschillende streken van Duitschland 

 en Rusland geteisterd heeft. Deze ziekte draagt den naam van kriewel- 

 ziekte, en een der voornaamste verschijnselen er van is, dat de lijders 

 klagen over 't zoogenaamde slapen hunner ledematen , hetwelk gepaard 

 gaat met een gevoel, als of er mieren over heen liepen. Van daar dan 

 ook de zonderlinge naam van kriewelziekte. Krankzinnigheid, verlam- 

 ming, blindheid, doofheid, kortom allerlei kwalen brengt ze mede, en 

 somtijds eindigt ze zelfs met den dood. 



Ook Eussische en Poolsche rogge werd in de laatste jaren door 

 Dr. HULWA herhaalde malen onderzocht, en steeds bleken ze niet alleen 

 een groote hoeveelheid moederkoren , maar ook zaden van verschillende 

 schadelijke planten te bevatten. Niet ten onrechte betoogt hij daarom 

 de wenschelijkheid van de oprichting van proefstations, waar 't graan, 

 alvorens gemalen te worden, of anders 't meel, voordat er brood van 

 gebakken wordt, onderzocht kan worden. 



Voordat we nu overgaan tot de bespreking van de wezenlgke verval- 

 schingen, waaraan 't meel en daardoor ook 't brood onderhevig is, 

 wil ik eerst aantoonen , dat vele bakkers , die als eerlijke , welgezinde 

 burgers bekend staan , dagelijks diefstal plegen tegenover u en mg , 

 zelfs zonder dat ze hun meel met het een of andere surrogaat vermen- 

 gen. Om dit duidelijk te maken, wil ik het tarwebrood als voorbeeld 

 kiezen. 



Gelijk bekend is, worden de tarwekorrels door wrijving tusschen de 

 molensteenen fijn gemalen, en 't daarvan afkomstige meel wordt ge- 

 zeefd, of gebuild, zooals men het gewoonlijk noemt, en daardoor be- 

 vrgd van de zemelen. 



Dit meel kan hoogstens een weinig kwarts bevatten, afkomstig van 

 de molensteenen; daarover behoeven we ons echter niet ongerust te 

 maken; immers een weinig zand schuurt de maag, zooals de menschen 

 zeggen, en kan in elk geval niet vergiftig zgn. Wanneer men nu goed 

 tarwemeel behoorlijk vermengt met water, zoodat het vocht de ge- 

 heele massa doortrekt, verkrijgt men een zeer taai deeg, dat men in 



