VERVALSCHING VAN LEVENSMIDDELEN. 159 



ten naastebij 40 procent water, dus slechts 60 procent voedende be- 

 standdeelen. 



Dit is het gehalte van goed brood, hetwelk in de meeste kleinere 

 plaatsen, helaas! een groote zeldzaamheid is. Nu is het bijna regel, 

 dat een broodbakker, die niet al te weelderig leeft, waartoe trouwens 

 't vak ook heel weinig aanleiding geeft, als hij zich in een behoorlijke 

 klandizie mag verheugen, dikwijls in betrekkelijk korten tijd zgn schaap- 

 jes op 't droge heeft. Maar dit behoeft ons ook volstrekt niet te ver- 

 wonderen, wanneer wij 't brood, dat hij dag aan dag aflevert, eenigs- 

 zins nauwkeurig beschouwen. Immers , meestal is het week op 't gevoel 

 (klieterig , zou men in Noordholland zeggen) en wanneer men een stukje 

 er van tusschen de vingers kneedt, blijkt het nog een tamelijk voch- 

 tig deeg te zijn. De reden hiervan is, dat de bakker zgn oven te hard 

 gestookt heeft; of hij dit gedaan heeft om spoedig van den niet benij- 

 denswaardigen arbeid te kunnen uitrusten, dan wel omdat hij zijn 

 vak niet goed geleerd heeft , — een schaduwzijde van de afschaffing der 

 gilden , — zullen wij in 't midden laten. Doch hoe het ook zijn 

 moge , zeker is het , dat hij hierdoor zijn klanten niet bevoordeelt , 

 wel zijn eigen kas. Want door 't vuur te heet te stoken, wordt het 

 brood al te spoedig met een bruine korst bedekt, en deze belet het 

 verdere jverdampen van het onder 't deeg gemengde water. De klanten 

 worden in elk geval de dupe er van ; want in plaats van 40 krijgen ze 

 veel meer procenten water in hun maag. Onderstellen we, dat het 

 brood dat we eten , slechts 5 procent te veel water bevat , dan gebrui- 

 ken we gemiddeld eens in de 20 dagen water voor brood, zoodat we 

 kunnen rekenen, dat we gemiddeld 18 dagen per jaar ons geld voor 

 water in plaats van voor brood betalen. Nemen we tot maatstaf een 

 huisgezin, dat eiken dag 3 wittebrooden a 13 cents gebruikt, dan 

 brengt dit den bakker een buitengewone jaarlijksche winst aan van ruim 

 7 gulden. Als hij 50 zulke klanten heeft, verkoopt hij derhalve elk jaar 

 voor ƒ 350 water, en dit, 20 jaar lang volgehouden, groeit aan tot 

 een aardig kapitaaltje. 



En nu de vervalsching van 't brood. Vooreerst acht ik het, sedert 

 de broodzetting hier te lande afgeschaft is, volstrekt niet zeker, dat 

 niet hier of daar soms gewichtsvervalschingen plaats hebben. Daarom 

 ware het zeer te wenschen dat de wet, die een bepaald gewicht voor 

 ieder brood schijnt voor te schrijven , streng gehandhaafd werd. uiterst 

 doelmatig zou het zijn, wanneer bepaald werd, dat in eiken bakkers- 



