VERVALSCHING VAN LEVENSMIDDELEN. 169 



bodem onzer schatkist de laatste jaren voornamelijk bedekt is gebleven 

 door de opbrengst der Indische koffieboonen. 



Juist aan haar prikkelende , opwekkende eigenschappen heeft de koffie , 

 evenals de thee en de tabak, haren roem te danken; juist daardoor 

 heeft ze toegang verkregen tot de paleizen der vorsten, zoowel als tot 

 het schamele woonvertrek van den daglooner. Terwijl dichters als delisle 

 verklaren, dat een kop geurige koffie hun bloed sneller doet stroomen 

 en 't sluimerende dichtvuur op nieuw doet gloren, zullen de bakers 

 en dienstboden u op haar eerewoord verzekeren, dat ze veel zouden 

 kunnen missen , als men haar 't kopje troost , gelijk ze de koffie zeer 

 eigenaardig noemen, maar niet misgunt. In één woord, de koffie is 

 langzamerhand een onmisbare levensbehoefte geworden, in die mate 

 zelfs, dat ik niet geloof dat ze ooit, hoe hoog de prijzen ook mogen 

 worden opgedreven, in haar burgerrecht zal worden verkort. 



Doch alles wat onder den naam van koffie gedronken wordt, is 

 daarom nog geen koffie. Hier zwelgt men met een onbeschrijfelgk ge- 

 not het aftreksel van Mokka-, Java-, Kuba-, of Jamaica-boonen ; daar 

 drinkt men een mengsel van koffie en cichoreiwater , hetwelk zich , van 

 de Fransche koffiehuizen uit, bij allen die er op uit zijn om iets te 

 verdienen of te bezuinigen , spoedig bemind heeft gemaakt ; ginds stelt 

 men zich tevreden met een extract van gebrande tarwe , rogge , erw- 

 ten , rijst, eikels, boonen of vijgen. Ik zal mij echter bepalen bij de 

 echte koffie , dat wil zeggen bij die , welke als echte koffie verkocht 

 wordt; alleen over de cichorei zal ik straks ook een enkel woord zeg- 

 gen, omdat het gebruik daarvan veelal gepaard gaat met dat van 

 de koffie. 



De koffie dan heeft haar opwekkend vermogen te danken aan ver- 

 schillende stoffen , waarvan de cafFeïne , die ook in de thee voorkomt , 

 om welke reden ook wel de naam theïne gebezigd wordt, de voor- 

 naamste is. Onder de plantaardige stoffen, wier naam op ine eindigt, 

 zijn er vele , die op 't zenu wieven een groeten invloed uitoefenen. Ik 

 herinner u daartoe slechts de chinine, dat weldadig bestanddeel 

 van den kinabas t, de strychnine, een der vreeselykste vergiften, 

 de nicotine, 't vergiftige bestanddeel van de tabak, de slaapverwek- 

 kende en sterk vergiftige morphine , enz. Waar het een levensmiddel 

 geldt, dat evenzeer als 't brood dagelijks door arm en rijk genut- 

 tigd wordt; dat, behoorlijk bereid, in samenstelling veel overeenkomst 

 heeft met bouillon; terwijl het dit nog voor heeft, dat het een aan- 



