LAGERE ZWAMMEN EN INFECTIEZIEKTEN. 185 



dit in het oog; de hoeveelheid smetstof, die behoeft te worden opge- 

 nomen om b. V. pokken te krijgen , is onbegrijpelijk klein , — en toch 

 wordt het daardoor besmette lichaam binnen weinig dagen eene over- 

 vloeiende bron van nieuwe smetstof. Gaat men nu na, dat eene zeer 

 kleine hoeveelheid gist, voortgebracht door een gistend vocht, genoeg- 

 zaam is om in eene groote hoeveelheid van eene andere voor gisting 

 vatbare vloeistof gisting te veroorzaken , en daarin dan eene massa 

 dergelijke giststof voort te brengen, — dan lag het inderdaad voor de 

 hand, bij besmetting en het daarop volgende ziek worden ook aan 

 gisting te denken, voortgebracht door eene in het bloed overgebrachte 

 giststof; de daardoor teweeggebrachte gisting maakte het bloed, en 

 dientengevolge het organisme, ziek, en bracht tevens nieuwe hoeveel- 

 heden smetstof voort, waardoor weer anderen konden worden besmet. 

 Daarmede rijmde nu uitmuntend het bestaan bij alle miasmatische en 

 contagieuze ziekten van een korter of langduriger incubatietijd- 

 perk, — een broeiingstijdperk, zouden wij zeggen, — dat is, een 

 zeker tijdsverloop tusschen de opneming der infectiestof en het uit- 

 breken der ziekte. Immers , de weinige ingevoerde infectiestof, op zich 

 zelve ontoereikend om ziekteverschijnselen teweeg te brengen , heeft 

 eenigen tijd noodig om zich te vermenigvuldigen , — even als zich ook 

 de gistingsverschijnselen in een vocht niet onmiddellijk na de bijvoe- 

 ging van een weinig gist vertoonen, maar eenigen tijd later. 



Anderen namen aan, dat de contagiën cellen zijn, die óf in een 

 reeds ziek lichaam ontstaan , óf van het nog gezonde lichaam deel 

 uitmaken, maar ziekelijk veranderd zijn, en wier overbrenging in een 

 ander lichaam daarin nu dezelfde storingen verwekken, aan welke het 

 organisme leed, waaruit zij afkomstig waren. Hier werd dan mede 

 eene vermenigvuldiging der weinige , maar tot besmetting toereikende 

 cellen aangenomen, 't zij doordat de ingevoerde ziektecellen zich langs 

 de gewone wegen der celvorming voortplanten , 't zij doordat zij reeds 

 bestaande, nog gezonde cellen aan zich gelijk maken. Om het eene 

 of het andere te doen, is mede eenigen tijd noodig, en zoo vindt ook 

 in de cellentheorie het incubatietijdperk zijne verklaring. 



Beide deze theorieën, de gistings- of zymotische theorie en 

 de cellen-theorie, bevatten in zich de grondslagen van de zwam- 

 men-theorie, dat is die, welke de oorzaak vaa infectie zoekt in 

 het indringen in het bloed van lagere bewerktuigde wezens, bepaal- 

 delijk van mikroskopische zwammen. De cellen toch, die volgens de 



