LAGERE ZWAMMEN EN INFECTIEZIEKTEN. 187 



mede tot de zwammen- theorie te hebben teruggebracht; zij schrijven 

 de malaria van de Romeinsche Campagna en der Pontijnsche moeras- 

 sen toe aan de zich daar in de rottende algen ontwikkelende en door 

 hen daarin waargenomen Bacterium brunneum Schrot. 



Met stilzwijgen voorbijgaande wat door hallier en anderen in de 

 laatste tien jaren tot ontwikkeling der zwammen-theorie is verricht, 

 spoed ik mij tot het nieuwste werk over dit onderwerp, welks inhoud 

 ik thans wensch te bespreken. Het is dat van den hoogleeraar c. von 

 NaGELi, dat in het vorige jaar, 1877, te München verscheen onderden 

 titel : Die mederen Pihe in ihren BezieJiungen zu den Infectionskr ank- 

 heiten und der Gesundheitspfiege. 



De ontleding van organische stoffen, ten gevolge waarvan deze zich 

 geheel oplossen in water, koolzuur, ammoniak en minerale zouten, 

 wordt wel niet uitsluitend, maar toch meerendeels bewerkt door kleine , 

 meestal mikroskopische zwammen. Hoezeer dit vroeger bestreden is , 

 vooral door scheikundigen , en hoeveel hier nog ter onderzoeking over 

 moge blgven , zoo blykt het gezegde toch uit deze feiten : dat die zwam- 

 men altijd bij de bedoelde ontledingen aanwezig zijn, — en dat die 

 ontledingen dadelijk ophouden, wanneer men die zwammen doodt, 

 terwijl zij weer beginnen, wanneer men weder zulke zwammen bij het 

 vroeger gistende vocht voegt. 



De zwammen , die ontledingen bewerken , moeten , zegt NaGELi , tot 

 drie natuurlijke groepen worden gebracht , — die der draad- of schim- 

 melzwammen {Hyphomycetes) ^ die der stuifz wammen {Coniomy- 

 cetes), door NaGELi ook spruitzwammen [Sprosspilze) genoemd, en die 

 der Splijtzwammen (S])altpilze , Schizomycetes). Tot de eerste groep 

 behooren de bekende schimmels; — tot de tweede de gistzwammen; — 

 tot de derde micrococcus , bacterium , vibrio , spirillum enz. 



Van deze zijn de splijtzwammen voor ons onderwerp van het meeste 

 gewicht. Zij zijn korte rondachtige cellen, van een diameter van nau- 

 welgk '/500 millimeter, die óf op zich zelve staan, óf aan elkander 

 gehecht zijn in den vorm van staafjes of draden , zeldzamer van plaat- 

 jes en teerlingen. Het gewicht van een splijtcel in luchtdrogen toestand 

 kan volgens n^geli niet veel meer dan '/so 000 000 noo milligram bedragen. 

 Terwijl de stuifzwammen de bewerkers zijn der alkoholische gisting 

 en waarschijnlijk ook der azijngisting, — de schimmelzwammen daar- 



