LAGERE ZWAMMEN EN INFECTIEZIEKTEN. 189 



bestrijdt hij de door velen, zooals o. a. door cohn, voorgestane mee- 

 ning , dat er voor eiken bij zonderen ziektevorra eene specifieke bacte- 

 riumsoort zou bestaan. Met, dat hij er van verzekerd is dat er slechts 

 ééne soort van splijtzwammen bestaat; maar hij is overtuigd dat elke 

 soort als oorzaak van zeer verschillende ziekten kan optreden. De waar- 

 neming leert , dat de bepaalde "gistnatuur" van eene splijtzwam ver- 

 anderen kan; dezelfde splijtzwam, die ongekookte melk zuur doet 

 worden , maakt gekookte melk bitter. Men kan ook splijtzwammen , 

 die zuur voortbrengen , van het vermogen daartoe berooven door ver- 

 hitting, droging, kweeking in slechte voedingsoplossingen, en het haar 

 later door cultuur teruggeven. Nu neemt nagelt aan , dat dQ splijt- 

 zwammen , die gedurende ettelijke generatiën (en één splijtzwam kan 

 in een tijd van 7 a 8 uren meer dan 100.000 andere voortbrengen) 

 eene zekere bepaalde ontledende werking hebben uitgeoefend, onge- 

 schikt worden voor eene andere, die zij anders óók zouden hebben 

 kunnen uitoefenen. Zij hebben zich dan geheel naar die ééne functie 

 geaccomodeerd, geschikt (angepasst). Eene splijtzwam , die b.v. uit een 

 poklijder afkomstig is , is , wanneer zij in een ander lichaam wordt 

 overgeplant , alleen in staat daarin die verandering der vochten te 

 bewerken, die pokziekte verwekt. Iets dergelijks heeft ook bij de stuif- 

 zwammen plaats; die der kaamhuid, welke alkohol tot azijnzuur oxy- 

 deren , brengen , in suikeroplossingen gebracht , geene of eene in 't be- 

 gin zeer langzaam voortgaande gisting te weeg, ofschoon zij volgens 

 NaGELi dezelfde zwammen zijn , die de alkoholische gisting bewerkstelligen. 

 Wanneer wij dus in 't vervolg van specifieke ziektezwammen 

 spreken , worden daarmede geen specifieke zwammen in natuurhisto- 

 rischen zin bedoeld, maar in pathologischen zin, — "angepasste" , 

 specifiek gewordene splijtzwammen. 



Wat nu de levensvoorwaarden der splijtzwammen betreft, — alle 

 lagere zwammen, en dus ook zij, putten het koolzuur en de stikstof, 

 die zij behoeven, uitsluitend uit organische verbindingen. Onder 

 de stikstofvrije verbindingen is suiker, onder de stikstof houdende zijn 

 de albuminaten en verwante verbindingen hare beste voedingstoffen. 

 By eene goede voeding hebben de splijtzwammen, in tegenover- 

 stelling van de schimmel- en stuifzwammen , geen vrije zuurstof noo- 

 dig, — wel bij eene gebrekkige voeding, ofschoon vrije zuurstof hare 



