LAGEEE ZWAMMEN EN INFECTIEZIEKTEN. 191 



van den haargroei door schimmels bij hoofdzeer en herpes tondens , — 

 komen hier in aanmerking. 



Wij moeten ons hier dus vergenoegen met eene theorie, eene hy- 

 pothese — maar eene hypothese, gebouwd op hetgeen wij weten van 

 de physiologie der lagere zwammen, en die daarom eene aan zeker- 

 heid grenzende waarschijnlijkheid verkrijgen kan. 



NaGELi begint met de schimmels en de stuifzwammen als oorzaken 

 van bloedontmenging geheel op zijde te stellen, en wel om verschil- 

 lende redenen, waarvan ik alleen de voornaamste aanvoer, omdat 

 deze vrij afdoende is. Zij is deze : de beide genoemde zwamsoorten kunnen 

 zonder de vrije zuurstof der lucht niet leven , en deze vinden zij in de ge- 

 sloten holten des lichaams niet. (Zie echter bladz. 190, noot). De splijtzwam- 

 men kunnen daarentegen in het organisme indringen, daarin leven en zich 

 vermenigvuldigen; de temperatuur des menschelijken lichaams is voor 

 haar zeer gunstig; zij planten zich van alle lagere zwammen het snelst 

 voort, en bewegen zich op de wijze der infusoriën; hare werking op 

 organische stoffen is daarbij veel krachtiger, dan die van andere zwammen. 



Wat zal er nu moeten geschieden , wanneer splijtzwammen in het bloed 

 gedrongen zijn, zich uit dat bloed voeden en zich daarin vermenigvul- 

 digen ? Er zal eene concurrentie , een strijd om het leven ontstaan 

 tusschen haar en, nu niet andere zwammen, maar de levende orga- 

 nische cellen. Die concurrentie zal hierin moeten bestaan , dat de zwam- 

 men zekere oplosbare stoffen aan de vochten trachten te onttrekken, 

 om er zich mede te voeden of om ze scheikundig om te zetten , ter- 

 wijl het organisme die stoffen op eene andere wijze tracht te beheer- 

 schen. Winnen het nu de splijtzwammen, dan zullen vochtbederf en 

 daardoor ziekte de gevolgen zijn. — Of nu dit laatste al dan niet 

 geschieden zal , hangt af van het wederstandsvermogen dat het orga- 

 nisme op het oogenblik bezit, hetgeen op zijn beurt daarvan afhangt 

 of, op het oogenblik van het conflict, de geheele toestand van 't or- 

 ganisme het leven en de werking der zwammen al of niet, meer of 

 minder , begunstigt ; voorts van het aantal splijtzwammen dat van buiten 

 af in het lichaam geraakt, vergeleken met het aantal der (natuurlijk 

 constante) eenheden , die zich van de zijde des lichaams tegen de wer- 

 king der splijtzwammen zullen kunnen verzetten, en eindelijk van de 

 aanwezigheid van zekere stoffen in de vochten, van welke eenige aan 

 de splijtzwammen vijandig, andere voordeelig kunnen zijn. Tot deze 

 laatsten behooren vooral de van gisting of rotting afstammende ontle- 



