192 LAGERE ZWAMMEN EN INFECTIEZIEKTEN. 



dingsproducten , of die van ziekteprocessen in een ander individu , welke 

 door de splijtzwammen zelve worden overgebracht. 



Ten slotte komt de redeneering van nëgeli hierop neder. In het 

 levend organisme werken geen andere krachten en heerschen geen an- 

 dere wetten , dan daarbuiten. Nu is 't zeker dat de splijtzwammen tot 

 in het inwendige van het organisme kunnen doordringen, en dat zij 

 zich daar zullen bevinden onder voorwaarden, die voor hare voeding 

 en vermenigvuldiging zeer gunstig zijn. Daarom moeten zij daar ook 

 soortgelijke ontledingen in de vochten veroorzaken , als zij buiten het 

 lichaam teweegbrengen. En dat eene verontreiniging van het bloed 

 door ontledingsproducten van dat bloed zelf, tot eene zekere hoogte 

 gestegen , ziekte ten gevolge kan en moet hebben , kan niet worden 

 betwijfeld. 



NaGELi gelooft niet dat de infectiestoffen gassen kunnen zijn. Deze 

 diffundeeren zich te snel in de lucht en worden daardoor te spoedig 

 werkeloos. Bovendien zouden zij vóór die diffusie alle gepraedisponeerde 

 personen, die zich in dezelfde ruimte met hen bevinden, gelijkmatig 

 moeten aantasten , 't geen met de ervaring in strijd is. De infectie- 

 stoffen hebben bovendien dit eigenaardige, dat zy reeds in onbegrij- 

 pelijk kleine hoeveelheden eene ziekte overbrengen ; het duizendste of 

 millioenste gedeelte van de hoeveelheid, die nog bij het hevigst ver- 

 gift zonder schade verdragen wordt , is voor die infectie voldoende. 

 Daarom moeten de infectiestoffen levende, bewerktuigde wezens 

 zijn, omdat slechts bij dezen kan worden gedacht aan eene verme- 

 nigvuldiging van de opgenomene minimale hoeveelheid tot zulk 

 een menigte, dat zij voor het organisme schadelijk kan worden. Zulk 

 eene minimale hoeveelheid van eene scheikundige verbinding zou door 

 het organisme weldra ontleed of uitgescheiden worden. 



De vroeger vermelde "Anpassung" der splijtzwammen geeft niet al- 

 leen reden van de specifiek verschillende werking dier zwammen , die 

 zich in het ontstaan van verschillende ziektevormen openbaart, maar 

 verklaart ook ongedwongen het verschil van karakter en typus bij 

 verschillende epidemieën van ééne ziekte , en gedurende het beloop van 

 eene en dezelfde epidemie. 



Om ziekten te veroorzaken , moeten de splijtzwammen in een daar- 

 toe gedisponeerd lichaam komen. De individueele vatbaarheid nu van 

 het organisme voor de eene of andere infectieziekte bestaat, gelyk 

 reeds vroeger is aangeduid , in eenen plaatselijken of algemeenen schei- 



