LA.GE11E ZWAMMEN EN INFECTIEZIEKTEN. 193 



knndigen toestand der vochten , welke van dien aard is , dat de concur- 

 rentie van de infectiez wammen met de levende organische cellen daar- 

 door begunstigd wordt. 



Dit brengt ons tot 'een gewichtig deel van de theorie van nagelt , 

 die der miasmatisch-contagieu ze ziekten. 



Het is, zegtNaGELi , een van de grootste verdiensten van pettenkofer, 

 te hebben aangetoond dat bij typhus , cholera en gele koorts twee mo- 

 menten moeten samenwerken om infectie door die ziekte te doen ont- 

 staan, — een, dat van een zieke, en een ander, dat uit den bodem 

 afkomstig is. Het contagium uit den zieke is alleen niet voldoende; er 

 moet een miasma medewerken. Daarom noemen wij de gemelde ziekte 

 miasmatisch-contagieuze ziekten. 



Deze stelling is door pettenkofer zóó duidelijk uiteengezet, dat aan 

 de waarheid er van nauwelijks te twijfelen valt. Maar nu zijn er twee 

 opvattingen mogelijk. 



Pettenkofer houdt het er voor, dat het uit een zieke afkomstig 

 contagium eerst een zeker tijdperk in een met miasma bezwangerden 

 "ongezonden" bodem ' moet doorloopen en daarin eene zekere veran- 

 dering moet ondergaan , voor het een ander individu kan besmetten 

 en aan dezelfde ziekte doen lijden. Hij noemt het contagium, dat uit 

 een zieke afkomstig is, x, — het plaatselijk en tijdelijk in den bo- 

 dem ontstaande miasma j, en het resultaat van beiden, het eigenlijke 

 infectiegift, z. Volgens hem komen dus x -f- y als z in het lichaam. 

 Nü,GELi noemt deze theorie de monoblastische. 



Maar ook is de voorstelling mogelijk, dat de "ongezonde" bodem 

 bij de bewoners er van , of bij hen die er zich eenigen tijd ophouden, 

 eene miasmatische iüfectie bewerkt, die hen vatbaar maakt voor de 

 inwerking van het uit reeds aangetasten ontstaand contagium. Volgens 

 deze opvatting wordt j in het lichaam opgenomen, en dit bewerkt 

 dat X , later in het organisme ingedrongen , daarin als z , dat is als 

 ziekmakende oorzaak, werken kan. Dit is de diblastische theorie, 

 die door NaGELi wordt voorgestaan. 



N^GELi merkt vooraf aan, dat eene analogie met de heteroecische 

 zwammen (bladz. 188), die tot ondersteuning van de meening van pet- 



In elnem sieehhajien Boden. Ik vertaal siech door ongezond, een woord dat 

 niet alleen "ziek zijnde", maar ook "ziek makend'' beteekent en dus m. i hier allezius past. 



