LAGERE ZWAMMEN EN INFECTIEZIEKTEN. 205 



volgens NaGELi, het melkzuur aan de splijtzwammen veel minder vijandig 

 dan vele andere zuren, 't geen trouwens ook blijkt uit het zuur wor- 

 den der melk door de werking der splijtzwammen zelve; de melkzuur- 

 vorming stijgt daarin tot een vrij hoogen graad voor dat de zwam- 

 men hare omzettende werking verliezen. Wijnsteenzuur wordt door 

 de splijtzwammen veel minder verdragen dan melkzuur; toch mist eerst 

 dan het leven der splijtzwammen alle energie , wanneer de evenredig- 

 heid van het wijnsteenzuur tot 2 procent klimt, en die energie neemt 

 toe naarmate de hoeveelheid van dat zuur minder is. Nu is, gelijk 

 wij zagen, in het maagvocht bij lange na geen 2 procent zuur (zout- 

 zuur en melkzuur) voorhanden, en wanneer nu eene matige hoeveel- 

 heid maagvocht in de maag op eens verdund wordt door een ruimen 

 teug koud water — dat bovendien aan eene verdere afscheiding van 

 maagvocht niet gunstig is , — zou het dan onmogelijk zijn dat het zuur 

 zoodanig werd verdund, dat ook dan een deel der met het water in- 

 gevoerde ziektezwammen ongedeerd door den portier geraakte ? 



NaGELi beweert bovendien dat de fermenten , waarvan in dit opstel 

 op bladz. 188 gesproken is, op zich zelve (dat is zonder de zwammen) 

 schadelijk kunnen zijn , bepaaldelijk dat der rottingszwammen , waar- 

 van hij zelfs vermoedt dat ze nog giftiger zijn dan de zwammen alleen. 

 Zoo dit waar mocht wezen , wie zegt dan , dat het met het ferment 

 der miasma- en contagiumzwammen óók niet zoo is ? En die fermenten 

 kunnen zonder twijfel door endosmose uit het spijskanaal in het bloed 

 worden opgenomen. 



Dat er dikwijls vrij groote hoeveelheden rottingszwammen in de maag 

 komen , zonder dat er septische ziekteverschijnselen ontstaan , moge 

 waar zijn, maar men moet daarbij dan toch ook in 't oog houden, 

 dat NaGELi zelf verzekert dat er eene zeer groote menigte van die zwam- 

 men noodig zijn, om rottige bloedvergiftiging te veroorzaken. Van de 

 contagiumzwammen sprekende, vermoedt hij daarentegen, dat reeds 

 één in staat is te besmetten, — en dit moet van het x der miasma- 

 tisch-contagieuze ziekten ook waar zijn , — verondersteld dat de dis- 

 positie door het opnemen van y aanwezig is. Nu meen ik aangetoond 

 te hebben dat , al loopen de splijtzwammen in het spijskanaal ook groot 

 gevaar, er zich toch omstandigheden kunnen voordoen, onder welke 

 eenige er van geheel ongedeerd in den twaalfvingerigen darm , en daaruit 

 in het bloed kunnen geraken. Zijn die splijtzwammen nu contagiumzwam- 

 men , dan zullen die , en desnoods ééne er van , volgens nSgeli voldoende 



