LAGERE ZWAMMEN EN INFECTIEZIEKTEN. 207 



niet, dan alleen in het geval van uitloozing van vocht naar buiten of 

 bij rotting; in beide gevallen moeten de ziektezwammen nog uitdro- 

 gen om in de lucht te komen , en daarvoor is , zegt hij , zooveel tijds 

 noodig , dat de ziektezwammen inmiddels hare werkzame eigenschappen 

 zullen hebben verloren. Ik kan dit laatste alweder niet zoo gaaf toe- 

 stemmen. Stellen wij dat de contagiumzwammen slechts twee dagen 

 (nügeli spreekt elders van 8 dagen) hare besmettende eigenschappen 

 behouden , dan kan ik mij voorstellen dat een geringe hoeveelheid uit 

 het darmkanaal of den mond van een lijk ontlast vocht , bij voldoende 

 warmte, die volstrekt niet groot behoeft te zijn, binnen weinig uren 

 verdampen kan en de daarin bevatte contagiumzwammen in onvermin- 

 derde energie kan vrijlaten. En hoe dikwijls er zulke ontlastingen 

 plaats hebben , weet ieder die veel in de gelegenheid is geweest lijken 

 waar te nemen. 



Ten aanzien van de hygieinische eigenschappen van het drinkwater 

 leert nSgeli : dat onzuiver drinkwater steeds voor de gezondheid onscha- 

 delijk is. Deze tegen alle aangenomen meeningen inloopende stelling 

 verdedigt hij natuurlijk in de eerste plaats op grond van zijne , 

 door mij bestredene meening, dat splijtzwammen niet in het bloed 

 kunnen komen langs den weg der spijsverteringsorganen. Voorts , rede- 

 neert hij, zijn de schadelijke zwammen (rottings-, miasma- en conta- 

 giumzwammen) in veel te geringe hoeveelheid in het water aanwezig. 

 Een flesch, vol met het meest door rotting "verpeste" water, bevat 

 slechts eene homoeopathische dosis van de rottingszwammen en rottings- 

 producten , die wij bij het eten van kaas , van ham , van koud vleesch , 

 dat na 24 of 28 uur gebruikt wordt , naar binnen krijgen. — Visschen 

 tieren goed in water vol rottende uitwerpselen. — Eindelijk bewijzen 

 volgens hem de feiten , die men aanvoert ten bewijze van besmetting 

 met typhus en cholera door drinkwater, niets. 



Dat men nu wel eens te ver gaat met het afkeuren van drinkwa- 

 ter, eenvoudig "omdat er organische stoffen in zijn'', geef ik toe, als- 

 ook dat NaGELi gelijk heeft, wanneer hij o. a. humificatie-producten 

 voor onschadelijk houdt. Maar de absolute onschadelijkheid van met 

 rottende organische stoffen verontreinigd water kan ik op de door hem 

 aangevoerde gronden niet aannemen. Vooreerst, de splijtzwammen en 

 de infectieziekten eens daarlatende, zijn er dan geene andere ziekten 



