2l0 Lagere zwammen en infectieZiekteK. 



Op een groot aantal zulke waarnemingen berust de overtuiging der 

 hygieinisten, dat het drinken van slecht water aanleiding kan geven 

 tot ziekten. Ik geloof dat ieder nadenkend lezer zal moeten toestem- 

 men dat, wat pettenkofer en NaGELi ook mogen beweren, voor die 

 overtuiging toch wel grond bestaat, en dat de beweringen van de 

 laatsten totdusver niet voldoende zijn om haar als ongerijmd en ver- 

 werpelijk te doen beschouwen. 



Evenals het water, kan lucht alleen door hare verontreinigingen na- 

 deelig worden , en die verontreinigingen zijn of gasvormig , of stofach- 

 tig. De gassen geven zich dikwijls door den reuk te kennen ; de stofjes 

 zijn reukeloos [waarom? altijd?]. Sommige gassen zijn vergiftig, zoo 

 als veel koolzuur [?], kooloxyde, zwavelwaterstof, ammoniak enz. 

 "Maar," zegt NaGELi, "zij kunnen nooit infectieziekten veroorzaken en 

 verdienen dus ook hier geene nadere bespreking." Andere gassen kan- 

 nen geen nadeel doen. 



Van de stofjes komen, wat het gevaar aangaat, allereerst de mikros- 

 kopische organismen (voor zoover zij miasma- of contagiumzwammen 

 zijn) in aanmerking. Andere (fijne aard- of zanddeeltjes , organische 

 detritus enz.) kunnen in zekere gevallen longaandoeningen doen ontstaan. 

 Stank is geheel geen criterium van schadelijke, reukeloosheid van on- 

 schadelijke lucht; trouwens vooral dit laatste is reeds duizende malen 

 aangetoond. Zelfs kan men zeggen , dat zoolang organische stoffen rotten 

 en stinken , dus vochtig zijn , alleen gassen in de lucht ontsnappen , en 

 deze zijn onschadelijk. Ook genieten boeren en tuinlieden, die te mid- 

 den van de uitdampingen van mest en gier leven , doorgaans eene voor- 

 treffelijke gezondheid. 



Nu moge het waar zijn, dat gassen geene infectieziekten kunnen ver- 

 oorzaken, — zeer zeker moet het bewijs nog geleverd worden, dat 

 gassen uit rottende stoffen, b. v. zwavelwaterstof of kooloxy de , die 

 in aanmerkelijke hoeveelheid zonder twijfel vergiftig zijn, onschadelijk 

 zouden wezen wanneer zij voortdurend in kleine hoeveelheden worden 

 ingeademd. Evenmin wordt de bewering omtrent de voortreffelijke ge- 

 zondheid der boeren en tuinlieden door NaGELi bewezen ; bij ons sterven 

 in sommige streken meer plattelandsbewoners dan stedelingen aan typhus. 

 Bovendien zegt zulk eene algemeene bewering zeer weinig; de wijze 



