liAGEBE ZWaMMEN ÉN INFECTIEZIEKTEN. 211 



waarop men met mest enz, handelt , die naar de landstreken hemels- 

 breed verschilt, de gansche evenzeer verschillende levenswijze der boeren 

 en tuinlieden in deze en gene streek , en nog velerlei omstandigheden 

 meer, maken biereen groot onderscheid. En de voorbeelden van lieden, 

 die b. V. typhus kregen nadat zij een geruimen tijd in een door mest- 

 vaalten zeer verpeste lucht hadden doorgebracht , zander dat er in dieu 

 tijd van andere typhnsgevallen spraak was , zijn niet zoo zeldzaam , en 

 kunnen in bewijskracht wel wedy veren met de bloote verzekeringen 

 van NaGELi. 



Te Haarlem vond ik eens een groot aantal menschen bijeengeschoold 

 voor een huis, waaruit mest werd gekruid. Op mijne vraag: wat die 

 oploop beteekende, kreeg ik tot antwoord, dat de ongehuwde bewoner 

 van eene achterkamer in dat huis zeer ziek was geworden en zoo even 

 naar het ziekenhuis was overgebracht, — dat men bij die gelegenheid 

 ontdekt had dat hij de mest van zijn varken onder zijne bedstede be- 

 waarde, en men nu bezig was die mest te verwijderen. Ik vond dan 

 ook het gewone keldertje onder de bedstede , dat slechts door planken 

 met tusschenruimten van het bed gescheiden was , nog bijna vol met 

 stinkende en vochtige mest, en toen ik daarna in het ziekenhuis naar 

 den toestand des lijders vroeg, vernam ik dat hij aan typhus leed. Op 

 dit oogenblik waren er noch in die buurt, noch ook verder in de stad 

 gevallen van typhus bekend. 



Thans moeten wij den bodem met het oog op de infectieziekten be- 

 schouwen. 



Splijtzwammen kunnen alleen in een natten bodem tieren en zich 

 vermenigvuldigen, 't meest dus in een bodem, die het water sterk 

 terughoudt (leem- en veengrond); een slechts vochtige bodem begun- 

 stigt meer het ontstaan van schimmelzwammen. 



De splijtzwammen in den bodem zijn deels gewone, onschadelijke, 

 maar zg kunnen ook miasmazwammen zijn. "Wij weten," zegtNaoELi, 

 "helaas nog zeer weinig van de verscheidenheden dier splijtzwammen 

 en van de voorwaarden, onder welke zij zich vormen; het ontbreekt 

 ons aan elke voorstelling betreffende de geaardheid van den bodem , 

 welke de eene of de andere voortbrengt. Wij kunnen slechts met de 

 grootste waarschijnlijkheid aannemen , dat een plaats in den bodem , 



